پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شماره‌ها | 592 |
| تعداد مقالات | 5,809 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,766,653 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,418,886 |
طرح هلال شیعی؛ فرصت‌ها و چالش‌های پیش‌روی ایران | ||
| مطالعات راهبردی سیاست بین الملل | ||
| مقاله 1، دوره 7، شماره 13، شهریور 1403، صفحه 7-32 اصل مقاله (881.84 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jpir.2024.25532.1332 | ||
| نویسنده | ||
| ایوب ناصری‌راد* | ||
| گروه روابط بین الملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال | ||
| تاریخ دریافت: 05 خرداد 1402، تاریخ بازنگری: 17 مهر 1402، تاریخ پذیرش: 26 آذر 1403 | ||
| چکیده | ||
| حوادث منطقه خاورمیانه بخصوص پس از سقوط صدام، موجب گردیده نظم موجود در منطقه بهم بریزد. همزمانی ورود احزاب شیعی در عراق با حوادثی از جمله جنگ‌های 33 روزه، و تحولات لبنان موجب شده اصطلاح هلال شیعی از سوی شیخ نشین‌های سنی منطقه رواج پیدا کند. آن‌ها از بهم خوردن تعاملاتی که ایران شیعی در آن نقش داشته باشد به شدت ترس و واهمه پیدا کرده و به دنبال حفظ موقعیت خود می‌باشند. این مقاله در چارچوب نوواقع گرایی و به روش توصیفی-تحلیلی در نظر دارد تا به این سوال پاسخ دهد که طرح هلال شیعی دارای چه فرصت‌ها و چه چالش‌هایی برای ایران می‌تواند باشد؟ افزایش انگیزه در شیعیان منطقه برای ایفای نقش فعال، روی کار آمدن شیعیان در دستگاه‌های اجرایی کشورهای عربی که مدافع ایران هستند و افزایش جمعیت شیعه، افزایش نقش ژئوپلتیکی و تبدیل شدن به هژمون منطقه‌ای، نقش آفرینی در تعاملات نظامی بخصوص بعد از مبارزه با داعش، از جمله فرصت‌هایی است که برای ایران وجود دارد و نیز چالش‌هایی از جمله رواج ایران هراسی و ایجاد تنش بین سنی و شیعه، رقابت تسلیحاتی کشورهای شورای خلیج فارس، افزایش تنش با عربستان، تنش با اسرائیل، افزایش ضدیت بین ایران و امریکا در منطقه، از خطراتی است که ایران در فعالیت در قالب هلال شیعی با آن مواجه است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| طرح هلال شیعی؛ ژئوپلتیک شیعه؛ ایران؛ امنیت؛ فرصت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Shia crescent design; Opportunities and challenges facing Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ayoub Naserirad | ||
| Department of International Relations, Faculty of Literature and Humanities, Islamic Azad University, North Tehran Branch | ||
| چکیده [English] | ||
| The events in the Middle East region, especially after the fall of Saddam Hussein, caused the existing order in the region to collapse.The coincidence of the arrival of Shia parties in Iraq with events such as the 33-day war and the developments in Lebanon has caused the term Shia crescent to become popular among the Sunni sheikhdoms of the region. They are extremely afraid of the collapse of the interactions in which Shia Iran plays a role and they seek to maintain their position. In the framework of neo-realism and in a descriptive-analytical way, this article intends to answer the question of what opportunities and challenges the Shiite crescent project can have for Iran. Increasing the motivation of the Shiites in the region to play an active role, the appointment of Shiites in the executive bodies of Arab countries that defend Iran and the increase of the Shiite population, increasing the geopolitical role and becoming a regional hegemon, playing a role in military interactions, especially after the fight against ISIS. Among the opportunities that exist for Iran, as well as challenges, such as the spread of Iranophobia and the creation of tension between Sunni and Shia, the arms race of the Persian Gulf Council countries, the increase in tension with Saudi Arabia, the tension with Israel, the increase in hostility between Iran and America in the region. It is one of the dangers that Iran is facing in its activity in the form of the Shiite crescent. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| The Shiite crescent plan, Shiite geopolitics, Iran, security, the opportunity | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، سیدعباس (1397)، «تبیین مفهومی ژئوپلیتیک شیعه (ارائة تعریفی جدید)»، فصلنامة ژئوپلیتیک، سال چهاردهم، شمارة اول: 81-57.
اکبری، حسین (1388)، بحران حاکمین در عراق، تهران: نشر اندیشهسازان نور.
آرین‌منش، محمد؛ جوانشیری، احمد؛ مدیرشانه چی، محسن (1397)، «عوامل مؤثر بر مناسبات ایران و آمریکا)، دو فصلنامة سیاست و روابط بینالملل، سال 2، شمارة 2: 30-9.
پوراحمدی، حسین؛ جمالی، جمال (1388)، «طرح هلال شیعی: اهداف، موانع و پیامدها»، فصلنامة شیعه شناسی، سال 7، شمارة 26: 7-56.
ترابی، قاسم (1390)، «رقابت‌های منطقه‌ای و جهانی در تحولات جهان عرب و امنیت جمهور اسلامی‌ایران»، پژوهشنامة دفاع مقدس، سال 1، شمارة 2.
توال، فرانسوا (1379)، ژئوپلتیک شیعه، ترجمة علیرضا قاسم آقا، تهران: آمن.
التیامی‌نیا، رضا؛ نظری، محمد؛ خالدی، حسین؛ دلالت، مراد (1395)، «تحلیل پیامدهای منطقه‌ای ژئوپلیتیک شیعه در دوران پساصدام»، فصلنامة مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال 5، شمارة 19: 88-73.
جاودانی مقدم، مهدی (1391)، «ژئوپلتیک نوین تشیع در خاورمیانه و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامة ژئوپلتیک، سال 8، شمارة 2: 62-29.
جمال‌زاده، ناصر؛ آقائی، محمد (1394)، «تأثیر ایرانهراسی در رقابت تسلیحاتی اعضای شورای همکاری خلیج فارس»، فصلنامة جستارهای سیاسی معاصر، سال 6، شمارة 1: 47-19.
جمالی، جمال (1386)، «هلال شیعی و هژمونی آمریکا»، مجلة شیعهشناسی، شمارة 20.
حشمت‌زاده، محمدباقر؛ قائمی، یاسر، جمور، لیلا (1397)، «سیاست‌های منطقه‌ای ستیزه‌جویانة عربستان سعودی در قبال ج.ا. ایران (2003-2017): دلایل، اهداف و پیامدها»، فصلنامة راهبرد، سال 27، شمارة 88: 159-133.
حق شناس، محمدرضا (1392)، «واقعگرایی نوکلاسیک: از سیاست بینالملل تا سیاست خارجی»، فصلنامة سیاست خارجی، سال27، شمارة 3: 678-659.
حقیقت‌شناس کماچالی، علی؛ فرجی‌راد، عبدالرضا؛ قربانی نژاد، ریباز (1400)، «تأثیر تحولات ژئوپلتیک کشورهای حاشیة جنوبی خلیج‌فارس با محوریت عربستان بر امنیت ملی جمهوری اسلامی»، فصلنامة پژوهشهای روابط بینالملل، دورة 11، شمارة 3: 246-227.
دارا، جلیل؛ بابایی، محمود (1395)، «شیعههراسی و ایرانهراسی؛ رهبرد آمریکا برای حفظ رژیم صهیونیستی»، فصلنامة مطالعات انقلاب اسلامی، سال 13، شمارة 44: 208-189.
سعیدی، محسن؛ جاودانی مقدم، مهدی؛ حیدرپور، ماشاالله (1400)، «ارزیابی زمینه‌های تغییر و استمرار در راهبرد سیاسی-امنیتی آمریکا در خاورمیانه (٢٠٢١-٢٠٠١)»، دوفصلنامة سیاست و روابط بین الملل، دورة 5، شمارة 10: 50-31.
سلیمی، حسین؛ ابراهیمی، منار (1393)، «مبانی نظری، فرانظری و نقد نظریة واقعگرایی نئوکلاسیک»، فصلنامة پژوهشهای روابط بینالملل، دورة 1، شمارة 1: 42-13.
سهیلی نجف‌آبادی، سهیل؛ کشیشیان سیرکی، گارینه، قائدی، محمدرضا، سیمبر، رضا (1398)، «بررسی تأثیر سیاست‌های نظامی بر امنیت منطقه‌ای خلیج فارس»، فصلنامة مطالعات بینالملل، شال 16، شمارة 1: 182-155.
شریعنی‌نیا، محسن (1389)، «ایرانهراسی، دلایل و پیامدها»، فصلنامة بینالمللی روابط بینالملل، سال دوم، شمارة 6.
صادقی، محمد مسعود (1398)، «اشکال ایرانهراسی و شیعههراسی در جهان امروز؛ راهکارهای فرهنگی مقابله با آن»، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی، سال 5، شمارة 10: 635-66.
ضرغامی، برزین؛ شوشتری، سیدمحمد، انصاری، سلمان (1393)، «ژئوپلتیک شیعه یا هلال شیعه (مبانی، اهداف و رویکردها)»، پژوهشهای جغرافیای انسانی، دورة 46، شمارة 1: 214-197.
علی اکبرپور، رضا؛ کشیشیان سیرکی، گارینه؛ دهشیری، محمد رضا و اکبر ولی‌زاده (1398)، «تحول مفهوم قدرت و تأثیر آن بر سیاست منطقه‌ای دولت جمهوری‌اسلامی‌ایران»، مجلة سیاست و روابط بینالملل، دورة 3، شمارة 6: 241-213.
غریبی، حسین؛ دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال؛ نقیب‌زاده، حمد؛ برزگر؛ کیهان (1400)، «تأثیر ساختار قدرت دولت عربستان سعودی بر الگوی رفتار خارجی این کشور بهویژه در قبال جمهوری اسلامی ایران»، دوفصلنامة جامعه‌شناسی جهان اسلام، دورة 9، شمارة 1: 220-185.
فولر، گراهام و فرانکه، رندرحیم (1384)، ژئوپلیتیک عرب مسلمانان فراموش‌شده، چاپ اول، ترجمة خدیجه تبریزی، قم: انتشارات شیعهشناسی.
قربانی شیخ‌نشین، ارسلان؛ بشیری، سعید (1394)، «آیت‌الله‌سیستانی در روند دولت‌سازی در عراق پس از سقوط صدام»، پژوهشنامة روابط بینالملل، دورة 8، شمارة 30: 253-215.
کولایی، الهه؛ عابدی، عفیفه (1401)، جمهوری اسلامی‌ایران در ادرا ک‌های رهبران روسیه، تهران: انتشارات سازمان جهاد دانشگاهی تهران.
متقی، افشین؛ رشیدی، مصطفی؛ معینی‌پور، مسعود (1392)، «بررسی نقش ژئوپلتیک انرژی در مفهوم‌سازی هلال شیعی»، فصلنامة پژوهش‌های‌سیاسی‌اسلامی، سال 1، شمارة 3: 172-147.
محمدپور، علی (1385)، ژئوپلیتیک شیعه در خاورمیانه پس از حملة آمریکا به عراق، مجموعه مقالات دومین کنگرة انجمن ژئوپلیتیک ایران، تهران: انجمن ژئوپلیتیک ایران.
معروف، یحیی (1392)، «ویژگی‌های جغرافیایی قلمروهای شیعهنشین «هلال شیعی»»، فصلنامة مطالعات انقلاب اسلامی، سال دهم، شمارة 33: 284-269.
نصر، ولی (1386)، پیامدهای منطقه‌ای ناشی از احیای شیعی در عراق، مقاله چاپشده در مجموعه مقالات سامان سیاسی در عراق جدید، به کوشش امیرمحمد حاجی یوسفی و احمد سلطانی‌نژاد، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه.
نیری، بیژن، انصاری، محمدامین (1391)، «نقش قومیت‌ها در تکاپوی فدرالیسم نوین سیاسی عراق»، پژوهشنامه روابط بینالملل، دورة 5، شمارة 20: 195-163.
یزدان پناه، محمد (1393)، تشدید رقابت تسلیحاتی در منطقة خاورمیانه: دلایل و پیامدها، تهران: مرکز پژوهشهای شورای اسلامی.
Brancati, D., 2004. Can Federalism Stabilize Iraq? Th e Washington Quarterly, 27, 7-21.
Cole, J., 2014. Top 10 mistakes of former Iraq PM Nouri al-Maliki (that ruined his country). Juan Cole’s Blog, [online]. Available from: http://www.juancole. com/2014/08/mistakes-Maliki-country.html.
Evans, G.) 2003(. Only self-rule will bring stability to Iraq. Th e Crisis Group. Op-ed, Middle East & North Africa, 26 August. [online]. Available from: https://www.crisisgroup. org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/iraq/only-self-rule-willbring- stability-iraq.
Rose, Gideon)1998(, Neoclassical Realism and Theories of Foreign Policy, World Politics, Published by: Cambridge University Press, Vol. 51, No. 1 (Oct., 1998), pp. 144-172.
Goodarzi, Jubin(2013), “Iran and Syria at the Crossroads: The Fall of the Tehran-Damascus Axis?” Page 5. Woodrow Wilson International Center for Scholars.
Karaku, Girayalp(2020), Iran Real Politics and Political Motivation of Shiite, Journal of Social Sciences of Bilecik Sheikh Edebali University.
Keskin, A. (2008), “Şii Jeopolitiği ve İran” Hedef Neden İran, Hazırlayan:Mehmet Tuncel, Etkileşim Yayınları, İstanbul. Ladier-fouladi , Marie(2022), Iran-Iraq Relations and Pan-Shia Strategies, https://hal.science/hal-03913440.
Marie Ladier-Foulad(2022),Iran-Iraq Relations and Pan-Shia Strategies,https://hal.science/hal-03913440. Preprint submitted on 27 Dec 2022.
Richards, Aaron Michael Craig (2015)،Iran as a Strategic Threat to the U.S. in the Middle East and Its Impact on U.S. Policy in the Region، MSU Graduate Theses. 1502. https://bearworks.missouristate.edu/theses/1502.
Saab, Bilal Y., and Barry Pavel(2015), “Artful Balance: Future US Defense Strategy and Force Posture in the Gulf.” Atlantic Council. Mar. http://www.atlanticcouncil.org/images/publications/ACUS_ArtfulBalance_WEB.pdf | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 632 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 322 |
||