پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 581 |
| تعداد مقالات | 5,665 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,610,533 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,280,715 |
ناتوان سازی دریاچه ارومیه در متن فرا روایت ها (مردم نگاری انتقادی) | ||
| جامعه و محیط زیست | ||
| مقاله 5، دوره 2، شماره 4، فروردین 1404، صفحه 121-158 اصل مقاله (1.59 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jsn.2025.28367.1085 | ||
| نویسندگان | ||
| جهانگیر جهانگیری* 1؛ آذر علیمحمدی خانقاه2؛ محمدتقی ایمان3؛ علی گلی1 | ||
| 1دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکترای جامعه شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| 3استاد گروه جامعه شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 23 دی 1403، تاریخ بازنگری: 20 بهمن 1403، تاریخ پذیرش: 30 اردیبهشت 1404 | ||
| چکیده | ||
| این مطالعه با نگاهی رابطهای-فرایندی و رویکردی هستیشناسانه، به بازاندیشی در رابطهی انسان و دریاچه ارومیه میپردازد تا از طریق تحلیل فرایندهایی که در بستری رابطهای به ناتوانسازی این دریاچه منجر شدهاند، به درکی معنادار و عمیق از این پدیده دست یابد. بدین منظور، با بهرهگیری از چارچوب سیستم اجتماعی-اکولوژیکی (SES)، ناتوانسازی دریاچه ارومیه بهعنوان یک پدیدهی اجتماعی-اکولوژیکی مفهومسازی شده و با استفاده از روش مردمنگاری انتقادی، فرایندهای اجتماعی ناتوانساز این دریاچه مورد واکاوی قرار گرفته است. این تحلیل با الهام از دیدگاه اسکوبار انجام شده که بر این باور است بسیاری از مشکلات زیستمحیطی ریشه در اشکال سلطهجویانه، مردسالارانه و سرمایهدارانهی سازماندهی اجتماعی دارند. دادههای این پژوهش از طریق مصاحبههای عمیق با ۱۲ نفر از فعالان محیط زیست و ساکنان حاشیه دریاچه ارومیه گردآوری شده و با استفاده از تحلیل شبکهی مضامین تفسیر شدهاند.یافتههای پژوهش نشان میدهد که روابط قدرت چگونه در ادراکات، گفتمانها و ادعاهای دانش دربارهی توسعه و فرایندهای اکولوژیکی بازتاب یافته است. همچنین، بحران روشهای هژمونیکِ درک جهان بهعنوان بحرانی در دانش علمی و عقل ابزاری، در رابطهی جامعه با دریاچه ارومیه تأثیرگذار بوده و شرایط ضروری برای پایداری زندگی در این منطقه را تضعیف کرده است.علاوه بر این، یافتهها نشان میدهد ناتوانسازی دریاچه ارومیه در نتیجهی کشمکش بر سر اعمال مادی و معنا شکل گرفته است. این نتایج ضرورت تغییرات بنیادین در نحوهی تفکر ما دربارهی طبیعت و توسعه را برجسته میکند؛ تغییراتی که مستلزم بازنگری در مفاهیم علمی و استراتژیهای قدرتی هستند که بنیان گفتمان توسعه را تشکیل میدهند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ناتوانسازی"؛ "رویکرد رابطهای"؛ "سیستم اجتماعی-اکولوژیکی"؛ "مردمنگاری انتقادی"؛ "دریاچه ارومیه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Relational-Processual Analysis of Lake Urmia’s Degradation: A Socio-Ecological Perspective | ||
| نویسندگان [English] | ||
| jahangir jahangiri1؛ azar alimohammadi2؛ mohammad taghi iman3؛ ali goli1 | ||
| 1Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran. | ||
| 2PhD student in Sociology, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran. | ||
| 3Professor, Department of Sociology, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| This study adopts a relational-processual perspective and an ontological approach to critically rethink the human-lake relationship, analyzing the processes that have contributed to the socio-ecological degradation of Lake Urmia. Using the Social-Ecological System (SES) framework and critical ethnography, the research investigates the socio-ecological disabling processes affecting the lake. Inspired by Escobar's perspective, the study emphasizes that environmental issues often stem from dominant socio-organizational structures rooted in patriarchal, capitalist, and exploitative paradigms. Data were collected through in-depth interviews with 12 environmental activists and local residents. Findings reveal how power relations have shaped perceptions, discourses, and claims of knowledge about development and ecological processes. The research highlights a crisis of hegemonic methods of understanding the world, particularly the dominance of instrumental rationality, which has weakened the necessary conditions for sustaining life around the lake. Additionally, findings indicate that the lake's degradation resulted from conflicts over material practices and meaning-making. The study underscores the necessity of fundamental changes in how we conceptualize nature and development, requiring a reevaluation of the scientific paradigms and power strategies underpinning development discourses. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Disabling", " Relational Approach", "Social-Ecological System", "Critical Ethnography", "Lake Urmia | ||
| مراجع | ||
|
Attride-Stirling, Jennifer (2001). “Thematic networks: an analytic tool for qualitative research”. Qualitative Research, 1(3): 385-405. Barad, K. (2007). Meeting the universe halfway: Quantum physics and the entanglement of matter and meaning. Duke University Press. Bataille, C. Y., Malinen, S. K., Yletyinen, J., Scott, N., & Lyver, P. O. B. (2021). Relational values provide common ground and expose multi‐level constraints to cross‐cultural wetland management. People and Nature, 3(4), 941-960. Babaei, Mahboob, Ghaderi, Reza, Bodaghnejad, Ayoub, & Azadfallah, Zohreh. (2017). Identification and prioritization of factors affecting the drying of Urmia Lake based on the Delphi model. Natural Geography Quarterly, 10(1), 101-114. (In Persian). Bourdieu, P., & Wacquant, L. J. (1992). An invitation to reflexive sociology. University of Chicago Press. Boonstra, W. J. (2016). Conceptualizing power to study social-ecological interactions. Ecology and Society, 21, 21. Castree, N. (2003). Geographies of nature in the making. In A. Anderson, M. Domosh, S. Pile, & N. Thrift (Eds.), Handbook of cultural geography (pp. 168-183). Chan, K. M., Balvanera, P., Benessaiah, K., Chapman, M., Díaz, S., Gómez-Baggethun, E., ... & Turner, N. (2016). Why protect nature? Rethinking values and the environment. Proceedings of the national academy of sciences, 113(6), 1462-1465. Darvish, M. (2011). "The Emergence of Lake Urmia: The Largest Desertification Event of the Century in Iran." Quarterly Journal Name, Volume(Issue), Page Range.( In Persian) Dryzek, J. S. (2013). The politics of the earth: Environmental discourses (3rd ed.). Oxford University Press. Escobar, A. (1999). After nature: Steps to an antiessentialist political ecology. Current anthropology, 40(1), 1-30. Emirbayer, M. (1997). Manifesto for a relational sociology. American Journal of Sociology, 103(2), 281-317. Ghalibaf, M., E'ta'at, J., Mohammadi, H., & Mousavi, Z. (2017). Development programs in Iran and environmental problems of Lake Urmia. Political Geography Research, 10(2), 45-67. )In Persian( Gual, M. A., & Norgaard, R. B. (2010). Bridging ecological and social systems coevolution: A review and proposal. Ecological Economics, 69(4), 707–718. Habermas, J. (1979). Communication and the evolution of society. Beacon Press Haider, L. J., Boonstra, W. J., Akobirshoeva, A., & Schlüter, M. (2020). Effects of development interventions on biocultural diversity: A case study from the Pamir Mountains. Agriculture and Human Values, 37(3), 683-697. Hayward, C., & Lukes, S. (2008). Nobody to shoot? Power, structure, and agency: A dialogue. Journal of Political Power, 1(1), 5-20. Hertz, T., Mancilla Garcia, M., & Schlüter, M. (2019). From nouns to verbs: How process ontologies enhance our understanding of social-ecological systems understood as complex adaptive systems. Hummel, D., Jahn, T., Keil, F., Liehr, S., & Stieß, I. (2017). Social ecology as critical, transdisciplinary science—conceptualizing, analyzing and shaping societal relations to nature. Sustainability, 9(7), 1050. Ingold, T. (2000). The perception of the environment: Essays on livelihood, dwelling and skill. Routledge. Iman, M. T., Hashemi, S., & Tabiei, M. (2018). Exploring the ethnographic sense of place of tourists in the cultural heritage of Shiraz. National Studies, 1(73), 21-34. )In Persian( Kardavani, Parviz, Sarvar, Rahim, & Soofi, Akbar. (2016). Causes of water level decline in Urmia Lake. Geography Journal, 50, 93-110. (In Persian). Latour, B. (2017a). Facing Gaia: Eight lectures on the new climatic regime (Catherine Porter, Trans.). Polity Press. Latour, B. (2017b). Facing Gaia: Eight lectures on the new climatic regime (Catherine Porter, Trans.). Polity Press. Levin et al. (2013). Social-ecological systems as complex adaptive systems: Modeling and policy implications. Environment and Development Economics, 18(2), 111-132. Lejano, R. (2018). Climate change and the relational city. Cities, 85, 25–29. Mancilla García, M., Hertz, T., Schlüter, M., Preiser, R., & Woermann, M. (2020). Adopting process-relational perspectives to tackle the challenges of social-ecological systems research. Ecology and Society, 25(1), 29. Marcuse, H.[1960]1989. From ontology to technology: Fundamental tendencies of industrial society. In S.E.Bronner & D.Kellner (Eds.), Critical theory and society: A reader (pp.119–127). Routledge. Maurizi, M. (2021). Beyond nature: Animal liberation, Marxism, and critical theory. Haymarket Books. Madison, D. S. (2005). Critical Ethnography: Method, Ethics, and Performance. Thousand Oaks, CA: Sage Publications. Mesle C.R., (2008). Process-relational philosophy: An introduction to Alfred North Whitehead. Templeton Foundation Press. Mohammadi, H.; Nasiri Kashani, K.; Maleki, S.; and Rastami, H. (2018). "Identifying and Prioritizing Factors Affecting the Drying of Lake Urmia Using Integrated DEMATEL and Fuzzy Analytic Network Process." Nikdel, N., Bani Fatemeh, H., & Abbaszadeh, M. (2022). Narrative Analysis of Scientific and Political Elites on the Urmia Lake Crisis. Economic Sociology and Development, 11(1), 1-30. (In Persian). Pichler M., (2023). Political dimensions of social-ecological transformations: Polity, politics, policy. Sustainability: Science, Practice and Policy, 19(1), 2222612. Rafati Panah Mehr Abadi, M. (2017). The impact of Iran’s agricultural policies on the productivity of underground water in constructive plans from 1948-1979. History of Islam and Iran, 27(35), 105-128. )In Persian( Scott, J. (2008). Modes of power and the re-conceptualization of elites. The Sociological Review, 56(S1), 25–43. Schlüter, M., Haider, L. J., Lade, S. J., Lindkvist, E., Martin, R., Orach, K., ... & Folke, C. (2019). Capturing emergent phenomena in social-ecological systems. Ecology and Society, 24(3). Stenseke M., (2018). Connecting ‘relational values’ and relational landscape approaches. Current Opinion in Environmental Sustainability, 35:82–88. Sherratt, Y. (2006). Continental philosophy of social science: Hermeneutics, genealogy, and critical theory from ancient Greece to the twenty-first century. Cambridge University Press. Singh, D. K., & Singh, N. (2019). Drying Urban lakes: A consequence of climate change, urbanization or other anthropogenic causes? An insight from northern India. Lakes & Reservoirs: Research & Management, 24(2), 115-126. Watts V., (2013). Indigenous place-thought & agency amongst humans and non-humans (First Woman and Sky Woman Go on a European World Tour!). Decolonization: Indigeneity, Education & Society, 2(1), 20-34. Whatmore S., (2002). Hybrid geographies: Natures cultures spaces. Weyhenmeyer, G. A., Chukwuka, A. V., Anneville, O., Brookes, J., Carvalho, C. R., Cotner, J. B., ... & Zhou, Y. (2024). Global lake health in the Anthropocene: Societal implications and treatment strategies. Earth's Future, 12(4), e2023EF004387. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 256 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 180 |
||