پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شماره‌ها | 601 |
| تعداد مقالات | 5,851 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,833,660 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,471,786 |
بازخوانی اصل کرامت انسانی در حقوق عمومی ایران در پرتو حکمرانی هوشمند: تحلیلی بر مبانی، چالش‌ها و راهکارها با مطالعه تطبیقی | ||
| پژوهشنامه حقوق تطبیقی | ||
| مقاله 10، دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 22، شهریور 1405، صفحه 219-247 اصل مقاله (1.16 M) | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/lps.2025.29564.1765 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی مرادی برلیان* 1؛ محمدقاسم تنگستانی2 | ||
| 1استادیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 2دانشیار گروه حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 08 تیر 1404، تاریخ بازنگری: 12 مرداد 1404، تاریخ پذیرش: 18 مرداد 1404 | ||
| چکیده | ||
| تحولات فناورانه در عرصه حکمرانی، به‌ویژه گسترش هوش مصنوعی، کلان‌داده و سامانه‌های تصمیم‌گیری الگوریتمی، مفاهیم بنیادین حقوق عمومی را با چالش‌های نوینی مواجه کرده است. در این میان، اصل کرامت انسانی به‌عنوان سنگ‌بنای نظم حقوقی و معیار مشروعیت اعمال حاکمیت، در معرض تهدیدهایی همچون ناشناس‌سازی قدرت، غیرفردی‌سازی تصمیمات عمومی، تبعیض آماری و زوال پاسخ‌گویی قرار گرفته است این مقاله با بهره‌گیری از روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی نسبت میان کرامت انسانی و حکمرانی هوشمند می‌پردازد. این بررسی در چارچوب نظام حقوق عمومی جمهوری اسلامی ایران انجام می‌شود. ابتدا با تبیین مفهومی و نظری کرامت انسانی در فلسفه حقوق غرب و آموزه‌های اسلامی، بنیان‌های نظری تحلیل ترسیم می‌شود. سپس با مطالعه تطبیقی نظام‌های حقوقی آلمان، فرانسه و کانادا، تجارب نهادینه‌سازی کرامت در تنظیم‌گری دیجیتال واکاوی شده و ظرفیت‌های اقتباس‌پذیر شناسایی می‌گردد. در بخش ایران، چالش‌های موجود در سطوح تقنینی، نهادی و رویه‌ای بررسی شده و مجموعه‌ای از راهکارهای حقوقی و ساختاری همچون تدوین قانون جامع کرامت‌محور، ایجاد نهاد مستقل نظارت بر الگوریتم‌ها، و طراحی حق اعتراض مؤثر به تصمیمات خودکار پیشنهاد می‌شود. هدف اصلی مقاله، ارائه چارچوبی نظری و عملی برای صیانت از کرامت انسانی در بستر حکمرانی هوشمند و بازنگری در ساختار حقوق عمومی ایران در مواجهه با تحولات فناورانه است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| هوش؛ تصمیم‌گیری؛ اعتراض؛ نظارت؛ ایران | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Re-examining the Principle of Human Dignity in Iranian Public Law in the Era of Smart Governance: Normative Foundations, Legal Challenges, and Regulatory Pathways (A Comparative Study) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mahdi Moradi Berelian1؛ Mohammad Ghasem Tangestani2 | ||
| 1Assistant Prof, Department of Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of International Law., Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The rapid advancement of digital technologies in governance, particularly in the areas of artificial intelligence, big data, and algorithmic decision-making, has introduced profound challenges to the foundations of public law. At the center of these concerns lies the principle of human dignity, which serves as the cornerstone of constitutional order and a normative constraint on the exercise of public power. This principle is increasingly threatened by phenomena such as depersonalized authority, opaque decision-making, statistical discrimination, and diminished accountability. This article adopts a descriptive–analytical and comparative approach to reassess the relationship between human dignity and smart governance within the framework of the Iranian public legal system. It first explores the philosophical and Islamic foundations of human dignity, offering a conceptual framework for the ensuing analysis. It then examines how selected legal systems, namely Germany, France, and Canada, have integrated dignity-based safeguards into their digital regulatory frameworks. The Iranian context is critically assessed in light of existing legislative, institutional, and procedural gaps. The article concludes by proposing a set of structural and normative reforms, including the enactment of a comprehensive AI law, the establishment of an independent algorithmic oversight authority, and the institutionalization of a meaningful right to contest automated decisions. The ultimate aim is to provide a normative and operational framework that aligns smart governance with the fundamental values of Iranian public law. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Intelligence, Decision, Accountability, Oversight, Iran | ||
| مراجع | ||
|
Aizenberg, E., & van den Hoven, J. (2020). Designing for human rights in AI. arXiv preprint. https://arxiv.org/abs/2005.04949 Batool, A., Zowghi, D., & Bano, M. (2023). Responsible AI governance: A systematic literature review. arXiv preprint. https://arxiv.org/abs/2401.10896 Binns, R., VanKleek, M., & Veale, M. (2018). “It’s reducing a human being to a percentage”: Perceptions of justice in algorithmic decisions. arXiv preprint. https://arxiv.org/abs/1801.10408 Citron, D. K., & Pasquale, F. (2014). The scored society: Due process for automated predictions. Washington Law Review, 89(1), 1–33. Currie, D. (2015). The Constitution of the Federal Republic of Germany. University of Chicago Press Daly, A., Devitt, S. K., Lucivero, F., & Mantelero, A. (2019). Artificial intelligence governance and ethics: Global perspectives. arXiv preprint. https://arxiv.org/abs/1907.03848 Disclose. (2023, November 14). La police française a utilisé illégalement un logiciel de reconnaissance faciale Floridi, L. (2014). The Fourth Revolution: How the Infosphere is Reshaping Human Reality. Oxford University Press. Floridi, L., Cowls, J., Beltrametti, M., Chatila, R., Chazerand, P., Dignum, V., & Vayena, E. (2018). AI4People—An ethical framework for a good AI society. Minds and Machines, 28(4), 689–707. https://doi.org/10.1007/s11023-018-9482-5 Hildebrandt, M. (2015). Smart Technologies and the End(s) of Law: Novel Entanglements of Law and Technology. Edward Elgar Publishing. Hildebrandt, M. (2020). Law for Computer Scientists and Other Folk. Oxford University Press. Hornung, G., & Schnabel, C. (2009). Data Protection in Germany I: The Population Census Decision and the Right to Informational Self‑Determination. Computer Law & Security Review, 25(1), 84–92. https://doi.org/10.1016/j.clsr.2008.11.004 Kant, I. (1785/1997). Groundwork of the Metaphysics of Morals (M. Gregor, Trans.). Cambridge University Press. Lendvai, G. F., & Gosztonyi, G. (2025). Algorithmic bias as a core legal dilemmain the age of artificial intelligence: Conceptual basis and the current state of regulation. Laws, 14(3), 41. https://doi.org/10.3390/laws14030041 Lessig, L. (1999). Code: And Other Laws of Cyberspace. Basic Books. Mahmi, F., The Role of Citizen Rights in Promoting Iranian Governance, First National Conference on Theoretical Approaches and New Technologies in Administrative Sciences, https://civilica.com/doc/1563454 [In Persian] Mittelstadt, B. D., Allo, P., Taddeo, M., Wachter, S., & Floridi, L. (2016). The ethics of algorithms: Mapping the debate. Big Data & Society, 3(2). https://doi.org/10.1177/2053951716679679 Orwat, C. (2023). Algorithmic discrimination from the perspective of human dignity. Social Inclusion, 11(4), Article7160. https://www.cogitatiopress.com/socialinclusion/article/view/7160 Parliamentary Research Center. (2023). Challenges and solutions for realizing smart governance in the country. https://parsmodir.com/wp-content/uploads/2023/10/smart-governance.pdf [In Persian] Parliamentary Research Center. (2023). Policy Statement on Promoting AI Governance. https://rc.majlis.ir/fa/news/show/1778682 [In Persian] Raazipour, M., (2024). Public Law in the Digital Age: Challenges, Opportunities, and New Solutions. 19th National Conference on Law, Social Sciences and Humanities, Psychology and Counseling, Shirvan, https://civilica.com/doc/2273437 [In Persian] Salmani, Z., Sharifi, A. and Farkish, H. (2024). A Study of the Challenges Facing Citizen’s Rights in the Iranian Administrative System Based on Good Governance Indicators. Public Law Studies Quarterly, 54(3), 1409-1433. doi: 10.22059/jplsq.2023.361460.3343 [In Persian] Shafiei Alavija, M., Mirhosseini, S. M. and Emadzadeh, M. K. (2025). An Analysis of the Challenges in Protecting Citizens' Rights in Iran: A Case Study of the Judiciary Institution. Public Law Studies Quarterly, 55(1), 539-566. doi: 10.22059/jplsq.2023.355818.3274 [In Persian] Teo, S. A. (2023). Human dignity and artificial intelligence: Mapping the contours and utility of human dignity in addressing challenges presented by AI. Law, Innovation and Technology, 15(1), 75–98. https://doi.org/10.1080/17579961.2023.2184132 Tribunal administratif de Grenoble. (2025). Jugement sur l’utilisation illégale de BriefCam par la police. https://www.grenoble.tribunal-administratif.fr/decision/briefcam-usage-illégal UNESCO. (2021). Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000377897 Veale, M., & Edwards, L. (2018). Clarity, surprises, and further questions in the Article 29 Working Party draft guidance on automated decision-making and profiling. Computer Law & Security Review, 34(2), 398–414. Wachter, S., Mittelstadt, B., & Floridi, L. (2017). Why a Right to Explanation of Automated Decision‑Making Does Not Exist in the General Data Protection Regulation. International Data Privacy Law, 7(2), 76–99. https://doi.org/10.1016/j.clsr.2017.12.003 Yeung, K. (2018). Algorithmic regulation: a critical interrogation. Regulation & Governance, 12(4), 505–523. https://doi.org/10.1111/rego.12158 Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontier of power. PublicAffairs. https://www.publicaffairsbooks.com/titles/shoshana-zuboff/the-age-of-surveillance-capitalism https://digitalcommons.law.uw.edu/wlr/vol89/iss1/2
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 211 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 15 |
||