پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شماره‌ها | 592 |
| تعداد مقالات | 5,809 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,765,482 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,418,189 |
تحلیل عرفانی-هستی شناختی مفهوم تقوا از دیدگاه محی الدین ابن عربی | ||
| کاوشهای فلسفه و دین | ||
| دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 8، آذر 1404، صفحه 133-155 اصل مقاله (701.29 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی اصیل (Original Article) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jepr.2025.30195.1301 | ||
| نویسندگان | ||
| محمود خونمری* 1؛ عبدالحسین خسروپناه دزفولی2؛ محمد تقی فعالی3 | ||
| 1هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه مازندران | ||
| 2عضو هیئت علمی پژوهشکده حکمت و دین پژوهی | ||
| 3عضو هیئت علمی واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 19 مهر 1404، تاریخ بازنگری: 29 مهر 1404، تاریخ پذیرش: 12 آبان 1404 | ||
| چکیده | ||
| اهمیت مفهوم تقوا در مطالعات عرفانی و اخلاقی آشکار است. این مقاله با روشی توصیفی-تحلیلی و با استناد به آثار ابن عربی، نشان می‌دهد که چگونه شیخ اکبر با بازگشت به ریشه‌ی لغوی «وقایه»، مفهوم تقوا را در یک فرآیند چندمرحله‌ای و پارادوکسیکال بازتعریف می‌کند. در معنای نخست، متقی نفس خود را وقایه‌ی حق در برابر مذمومات قرار می‌دهد و حق را وقایه‌ی خود در برابر محامد می‌سازد. اما در معنای عمیق‌تر، این وقایه شدن از یک ویژگی اخلاقی به یک موضع هستی‌شناختی بدل می‌شود که در آن عبد «ظاهر» و حق «باطن» است. این فرآیند، در نهایت به انحلال فاعل متقی در شهود توحیدی می‌انجامد، که در آن «پرهیز از دیدن خود به عنوان فاعل» غایت تقوا می‌گردد. این «ترک تقوا»، نه به معنای اباحی‌گری، بلکه کمال آن از طریق فنای «منِ متقی» در فاعل حقیقی است. این تحلیل ضمن حل پارادوکس زبانیِ عاملیت، جایگاه اخلاق را در عرفان ابن عربی نه به عنوان یک «قانون» ثابت، بلکه به مثابه یک مسیر پویا از «الزام» به «ادب» و از «ادب» به «تجلی» بازتعریف می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تقوا؛ وقایه؛ وحدت وجود؛ پارادوکس عاملیت؛ ابن عربی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Mystical-Ontological Analysis of the Concept of Piety from the Perspective of Muhyiddin Ibn Arabi | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mahmood khonamri1؛ abdolhosein khosropanahdezfuli2؛ mohammadtaghi faali3 | ||
| 1Assistant Professor of Islamic studies and theology. | ||
| 2Member of the faculty of the Institute of Wisdom and Religious Studies | ||
| 3Faculty Member, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The significance of taqwā (piety, God-consciousness) in mystical and ethical studies is well-established. Employing a descriptive-analytical method, this article demonstrates how Ibn Arabi redefines the concept of taqwā through a paradoxical, multi-stage process, beginning with a radical return to its etymological root, wiqāyah (shielding). In the primary sense, the pious individual (muttaqī) makes their self a shield for God against blame while making God their shield against praise. At a deeper level, however, this "shielding" evolves from a moral attribute into an ontological stance where the servant is the "outward" (ẓāhir) and God is the "inward" (bāṭin). This process culminates in the dissolution of the pious agent within the unitive vision (shuhūd), wherein the ultimate aim of taqwā becomes "refraining from seeing oneself as the agent." This "abandonment of taqwā" signifies not antinomianism but its very perfection, achieved through the annihilation (fanā') of the "pious self" in the True Agent. By resolving the linguistic paradox of agency, this analysis redefines the role of ethics in Ibn Arabi's mysticism, transforming it from a static "law" into a dynamic progression from "obligation" to "spiritual courtesy" (adab), and from "courtesy" to "theophany" (tajallī). | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Taqwā, Wiqāyah, Waḥdat al-Wujūd (Unity of Being), Paradox of Agency, Ibn ʿArabī | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
جامى، عبدالرحمن، نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، 1370ش.
جندی، مؤید الدین، شرح فصوص الحکم، محقق / مصحح: سید جلال الدین آشتیانى، قم، بوستان کتاب : 1423ق.
جوادى آملى، عبداللّه، تسنیم(تفسیر قرآن کریم)، ج2، قم، مرکز نشر اسراء، 1378ش.
جوادى آملى، عبداللّه، رحیق مختوم شرح حکمت، ج10، قم، مرکز نشر اسراء، 1389ش.
حسن زاده آملی، حسن، ممد الهمم در شرح فصوص الحکم، ناشر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1378ش.
خمینی، روح الله، شرح چهل حدیث، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)،1371ش.
خوارزمی، تاج الدین حسین، شرح فصوص الحکم، قم، بوستان کتاب، 1379ش.
طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان، ترجمة سید محمدباقر موسوی همدانی، ج3 و 8، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1374ش.
مصباح یزدی، محمد تقی، اخلاق در قرآن، تحقیق و نگارش محمد حسین اسکندری، ج1، قم، مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره)، 1377ش.
مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج 23، تهران، صدرا، 1373ش.
مکارم شیرازی، ناصر، برگزیده تفسیر نمونه، ج1، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1382ش.
همدانی، مولی عبد الصمد، بحر المعارف، 3جلدی، ج2، تحقیق و ترجمه حسین استاد ولی، تهران، انتشارات حکمت، 1387ش.
ابن عربی، محی الدین، الطریق الى الله، الشیخ و المرید من کلام الشیخ الاکبر، رسالة نسب الخرقة و الباسها (الطریق الى الله)، تصحیح محمود محمود الغراب، دار الکاتب العربی، 1414ق.
ابن عربی، محی الدین، الفتوحات المکیة، 4 جلدی، جلد 1و2، بیروت، داراحیاء التراث العربی- دارصادر، بی‌تا.
ابن عربی، محی الدین، فصوص الحکم، ج1، قاهره، داراحیاء الکتب العربیه، 1946م.
ابن عربی، محی الدین، کتاب المعرفه، دمشق، دار التکوین للطباعه و النشر، 2003م.
ابن عربی، محی الدین، مجموعة رسائل ابن عربى، دو جلدی، بیروت، دار احیاء التراث العربى، 1367ق.
ابن منظور، محمد ابن مکرم، لسان العرب، ج 15، بیروت، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع- دارصادر، 1414ق.
آملی، سید حیدر، جامع الاسرار و منبع الانوار، تهران، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی، 1368ش.
بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، ج1، تهران، بنیاد بعثت، 1416ق.
جنید بغدادی، ابوالقاسم، رسائل الجنید، کتاب الفناء، محقق / مصحح: جمال رجب سیدبى، دمشق، دار اقرأ للطباعه و النشر و التوزیع، 1425ق.
حرّ عاملى، محمد بن حسن، الجواهر السنیة فی الأحادیث القدسیه(کلیات حدیث قدسی)، تهران، انتشارات دهقان، 1380ش.
راغب اصفهانی، حسین ابن محمد، مفردات الفاظ القرآن، بیروت، دار الشامیه، 1412ق.
فیض کاشانی، محسن، المحجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء، ج5، قم، مؤسسه انتشارات اسلامى جامعه مدرسین، 1417ق.
قیصری رومی، داود، شرح فصوص الحکم(ابن عربی)، دو جلدی، منشورات انوار الهدی، 1416ق.
کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق، الکافی، ج3، تصحیح علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407ق.
مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج16 و 67، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403ق.
محمود الغراب، محمود، رحمه من الرحمن فی تفسیر و اشارات القرآن من کلام محی الدین ابن العربی، ج 1، قم، انتشارات آیت اشراق(و ذوی القربی)، 1388ش.
فتاحی زاده، فتحیه و فاطمه نظری، «سیر تطور الفاظ در قرآن»، کاوشهای دینی(دانشگاه مازندران)، سال دوم، شماره چهارم، 1389ش. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 213 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 115 |
||
