پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شماره‌ها | 592 |
| تعداد مقالات | 5,809 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,768,071 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,419,699 |
تجربه در خدمت معرفت: رویکرد جامع قرآن به محدودیت‌های پوزیتیویسم | ||
| کاوش‌های فلسفه و دین | ||
| دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 8، آذر 1404، صفحه 157-176 اصل مقاله (507.98 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی اصیل (Original Article) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jepr.2025.29655.1286 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد شفیق اسکی* 1؛ علی نائیجی2؛ فاطمه قربانی لاکتراشانی1 | ||
| 1استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان مازندران | ||
| 2مدرس مدعو دانشگاه شمال و دانشگاه فرهنگیان مازندران | ||
| تاریخ دریافت: 20 تیر 1404، تاریخ بازنگری: 06 آذر 1404، تاریخ پذیرش: 15 آذر 1404 | ||
| چکیده | ||
| برای کسب معرفت، روش‌های متعددی مانند حس و تجربه، عقل و شهود، وجدان و وحی وجود دارد که بشر در طول تاریخ از آن بهره‌مند شده است. در قرن بیستم، پوزیتیویست‌های منطقی معرفت را به انحصار حس و تجربه محدود نموده و همچون «دکارت»، در پی وحدت و یکپارچه‌سازی علوم بودند. در مقابل، قرآن کریم با بهره‌گیری از تمامی روش‌های موجود، کوشیده است آگاهی بشری را به شکلی جامع و همه‌جانبه ارتقا دهد. قرآن نه تنها از حس و تجربه برای شناخت جهان طبیعی بهره می‌گیرد، بلکه از آن‌ها برای دست‌یابی به حقایق ماوراء طبیعی نیز استفاده می‌کند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی تطبیقی نقش و جایگاه تجربه در معرفت‌شناسی قرآن کریم و پوزیتیویسم منطقی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که انحصار معرفت در روش تجربه، هرچند در فهم مسائل طبیعی و علمی بسیار مؤثر است، اما باعث محدودیت در درک مسائل مابعدالطبیعه و اخلاق می‌شود و زمینه را برای تعطیلی این حوزه‌ها فراهم می‌آورد. در مقابل، قرآن با رویکردی فراگیر و تلفیقی، تجربه را در کنار سایر روش‌های معرفتی به کار می‌گیرد و از آن در تمامی علوم، اعم از طبیعی و ماوراء طبیعی بهره می‌برد. بر این اساس، روش تجربی نمی‌تواند به عنوان روش منحصر به فرد معرفت قلمداد شود، بلکه در کنار سایر روش‌ها، نقشی مکمل و تعیین‌کننده دارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| قرآن کریم؛ پوزیتیویسم منطقی؛ معرفت‌شناسی؛ روش تجربی؛ عقل | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Experience in the Field of Cognition: A Comparative Analysis of the Approaches of the Holy Quran and Logical Positivism | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mohammad shafiq aski1؛ ali nayeeje2؛ fateme Qorbani laktarashani1 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Theology and Islamic Studies, Farhangian University of Mazandaran | ||
| 2Visiting Lecturer, Department of Theology and Islamic Studies, Farhangian University of Mazandaran | ||
| چکیده [English] | ||
| There are numerous methods for acquiring knowledge, such as sense and experience, reason and intuition, conscience and revelation, which mankind has benefited from throughout history. In the 20th century, logical positivists limited knowledge to the monopoly of sense and experience and, like Descartes, sought the unity and integration of sciences In contrast, the Holy Quran, by utilizing all available methods, has tried to enhance human consciousness in a comprehensive and all-round way. The Quran not only uses sense and experience to understand the natural world, but also uses them to reach supernatural truths. This research, using a descriptive-analytical method, comparatively examines the role and position of experience in the epistemology of the Holy Quran and logical positivism. The findings show that the monopoly of knowledge in the experimental method, although very effective in understanding natural and scientific issues, causes limitations in understanding metaphysical and ethical issues and paves the way for the closure of these areas. In contrast, the Quran, with a comprehensive and integrated approach, uses experience alongside other epistemological methods and uses it in all sciences, both natural and supernatural. Accordingly, the empirical method cannot be considered as the only method of knowledge, but rather, along with other methods, it has a complementary and determining role | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Sense, the Holy Quran, logical positivism, Epistemology, Experimental method | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم، (۱۳۹۲)، ترجمه محمد مهدی فولادوند، تهران: انتشارات اسوه.
نهج‌البلاغه، (۱۳۸۵)، مترجم: علی‌اکبر دشتی، نهج‌البلاغه، تهران: انتشارات صدرا.
آیر، آلفرد جولز، (۱۳۵۴)، زبان، حقیقت، منطق؛ منوچهر بزرگ‌مهر، تهران: دانشگاه صنعتی شریف.
اژه‌ای، محمدعلی، (۱۳۹۰)، مبانی منطق. تهران: انتشارات سمت.
استرول، اودام، (۱۳۸۷)، فلسفه تحلیلی در قرن بیستم؛ مترجم فریدون فاطمی. تهران: نشر مرکز.
افلاطون، (۱۳۸۰)، مجموعه آثار افلاطون؛ مترجم محمدحسن لطفی. تهران: انتشارات خوارزمی.
ارسطو، (۱۳۶۳)، طبیعات؛ مترجم مهدی فرشاد. تهران:امیرکبیر.
ارسطو، (۱۳۸۹)، مابعدالطبیعه؛ مترجم شرف‌الدین خراسانی. تهران:انتشارات حکمت.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (۱۴۰۰ق)، اشارات و التنبیهات؛ منطق. دفتر نشر کتاب، فی المطبعه الحیدری.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (۱۳۹۴)، الشفا؛ شرح حسن حسن‌زاده آملی. قم:بوستان کتاب.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (1959)، الشفاء، (الهیات)، قاهره: دار المعارف.
باربور، ایان، (۱۳۷۴)، علم و دین، تهران: انتشارات نشر دانشگاهی.
بوکای، موریس، (۱۳۸۰)، تورات و انجیل و قرآن و علم؛ مترجم ذبیح‌الله دبیری. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
بیستونی، محمد، (۱۳۸۳)، لغت‌شناسی قرآن، بی‌جا: انتشارات بیان جوان.
بونژه، ماریو؛ روبن،آردیلا، (۱۳۹۶)، فلسفه روان‌شناسی و نقد آن؛ مترجم محمدجواد زارعان.قم:بی‌نا.
جوادی آملی، محمدتقی، (۱۳۸۶)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، تهران: بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
خاتمی، محمود، (۱۳۹۱)، «پوزیتیویسم منطقی: بررسی تاریخی و فلسفی»، فلسفه علم، سال سوم،شماره ۱، صفحات ۶۱۵–۶۴۵. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
خراسانی، شرف‌الدین (۱۳۹۵)، نخستین فیلسوفان یونان، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412ق)، المفردات، بیروت: دارالمعرفه.
زنده‌رودی، حسین، (۱۳۸۲)، شناخت‌شناسی فلسفه اسلامی: مبانی، مفاهیم و مسائل، تهران: انتشارات سمت.
سهروردی، شهاب‌الدین یحیی، (1970)، حکمة الاشراق. تهران: نشر طه.
صدر، محمدباقر، (۱۴۰۲ق)، أساس المنطق الاستقرائیه. بیروت:دارالتعارف للمطبوعات.
طباطبایی، محمدحسین، (۱۳۶۳)، المیزان؛ مترجم محمدباقر همدانی. تهران: کانون انتشارات محمدی.
فارابی، ابونصرمحمد بن محمد، (1968)، آراء أهل المدینة الفاضلة. بیروت:دار المشرق.
فعالی، محمدتقی، (۱۳۹۵)، معرفت‌شناسی در قرآن. تهران:پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
فروغی، محمدعلی، (۱۳۴۴)، سیر حکمت در اروپا. تهران:انتشارات کتاب‌فروشی زوار.
کاپلستون، فردریک، (۱۳۷۵)، تاریخ فلسفه؛ مترجم سید جلال‌الدین مجتبوی. بی‌جا:انتشارات سروش.
کارناپ، رودلف، (۱۳۹۰)، مقدمه‌ای بر فلسفه علم؛ مترجم یوسف عفیفی. تهران:انتشارات نیلوفر.
کانت، ایمانوئل، (۱۳۷۰)، تمهیدات؛ مترجم غلامعلی حدادعادل. تهران:مرکز نشر دانشگاهی.
کسلر، آرتور، (۱۳۹۰)، خوابگردها؛ مترجم منوچهر روحانی. تهران:شرکت انتشارات علمی فرهنگی.
مطهری، مرتضی. (۱۳۷۰ش). آشنایی با علوم اسلامی، تهران: صدرا.
مظفر،محمدرضا،(۱۳۸۸ق)،المنطق.نجف‌الاشرف:مطبعه النعمان.
معینی، علیرضا، (۱۳۹۶)، مبانی فلسفه و معرفت‌شناسی. تهران: انتشارات سمت.
قوام شیرازی، صدرالدین محمد بن ابراهیم، (1981)، الأسفار الأربعة. تهران:دارالکتب الإسلامیة.
هرگنهان ،بی.آر.، (۱۴۰۰)، تاریخ روان‌شناسی؛ مترجم یحیی سید محمدی. تهران: انتشارات ارسباران.
گیلیس، دنالد، (۱۳۸۱)، فلسفه علم در قرن بیستم؛ ترجمه حسین میانداری. تهران: انتشارات سمت.
Ayer, A. J. (1952), Language, Truth and Logic (2nd ed.). Gollancz.
Blackburn, S. (2005), The Oxford Dictionary of Philosophy (2nd ed.). Oxford University Press.
Carnap, R. (1959), Logical Foundations of Probability. University of Chicago Press.
Chisholm, R. M. (1989), Theory of Knowledge (3rd ed.). Prentice Hall.
Edward, J. (1972). The Logic and Methodology of Science: An Introduction. London: Routledge & Kegan Paul.
John Passmore (1972), “Logical Positivism. In Paul Edwards (Ed.), Encyclopedia of Philosophy (Vol. V, pp. 52–57). New York: Macmillan Company and Free Press; London: Collier Macmillan.
Kenny, A. (2012), A New History of Western Philosophy. Oxford University Press.
Nasr, Seyyed Hossein (1993), An Introduction to Islamic Cosmological Doctrines, State University of New York Press, p. 57.
Schlick, M. (1974), General Theory of Knowledge. Open Court.
Stroll, Avrum. (1954). The Emotive Theory of Ethics. University of California Press.
Stroll, Avrum. )2000(. Twentieth-Century Analytic Philosophy. New York: Columbia University Press.
Wittgenstein, L. (1922), Tractatus Logico-Philosophicus. Routledge & Kegan Paul | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 193 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 86 |
||
