پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شماره‌ها | 592 |
| تعداد مقالات | 5,808 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,764,079 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,417,423 |
مبانی متافیزیکی یا فیزیکی احکام تجربی درمنطق ارسطویی، هیوم و کانت | ||
| کاوش‌های فلسفه و دین | ||
| دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 8، آذر 1404، صفحه 199-216 اصل مقاله (502.5 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی اصیل (Original Article) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jepr.2026.29180.1279 | ||
| نویسنده | ||
| محمدکاظم علمی سولا* | ||
| دانشیار فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| علم و فلسفه همواره با احکام کلی، جامع و بین‌الاذهانی اشتغال داشته اند. یکی از مسائل بنیادینی که از آغاز تاریخ تفکر فلسفی مطرح بوده، چگونگی حصول کلیت، قطعیت و اعتبار احکام علم و قوانین تجربی است. فلاسفه بزرگی مانند ارسطو، هیوم و کانت هر یک با رویکردها و مبانی معرفت‌شناختی خاص خود، به این مسئله پاسخ داده‌اند. پژوهش حاضر با روش تحلیلی و نقادانه، دیدگاه‌های آنان را در خصوص مبانی احکام تجربی مورد بررسی قرار می‌دهد، و نشان می‌دهد دیدگاه ارسطو بر پایه مبانی متافیزیکی و کانت بر پایه مبانی فیزیکی استوار است، که موجب پذیرش ضرورت و کلیت احکام تجربی در منظر آنان شده است. در مقابل، هیوم که فاقد چنین مبانی متافیزیکی یا فیزیکی است، کلیت و ضرورت احکام تجربی را نمی‌پذیرد. تبیین این نظریات نشان می‌دهد نقطه اتکای این فلاسفه جهتِ کلیت و قطعیت بخشی به قوانین علمی، اصل علیت است. با وجود این، نگرش هر یک از آنان نسبت به اصل علیت، بر اساس مبانی فلسفی خاص آنها متفاوت است که این تفاوت‌ها زمینه‌ساز اختلاف در پذیرش ضرورت و کلیت احکام تجربی شده‌است. این پژوهش تأکید می‌کند که شناخت دقیق پیش‌فرض‌ها و پشتوانه‌های فکری، نقش تعیین‌کننده‌ای در فهم چگونگی شکل‌گیری و اعتبارگذاری احکام تجربی در نظر این فلاسفه ایفا کرده است و سبب فهم بهتر علل توافق و اختلاف در فلسفه ی آنان است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| استقراء؛ تجربه؛ علیت؛ متافیزیک؛ فیزیک | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Metaphysical or physical foundations of empirical judgments in Aristotelian logic ,Hume and Kant | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Kazem Elmi Sola | ||
| Associate Professor of lamic Philosophy and Theology, University of Ferdowsi, Mashhad, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Science and philosophy have always been concerned with universal, comprehensive, and intersubjective judgments. One of the fundamental issues that has been raised since the beginning of the history of philosophical thought is how to achieve universality, certainty, and validity of scientific judgments and empirical laws. Great philosophers such as Aristotle, Hume, and Kant have each responded to this issue with their own approaches and epistemological foundations. The present study examines their views on the foundations of empirical judgments using an analytical and critical method, and shows that Aristotle's view is based on metaphysical foundations and Kant's on physical foundations, which has led to the acceptance of the necessity and universality of empirical judgments in their perspective. In contrast, Hume, who lacks such metaphysical or physical foundations, does not accept the universality and necessity of empirical judgments. The explanation of these theories shows that the point of support for these philosophers in giving universality and certainty to scientific laws is the principle of causality. However, each of them has a different view of the principle of causality based on their specific philosophical foundations, which has led to differences in accepting the necessity and universality of empirical judgments. This study emphasizes that a precise understanding of the assumptions and intellectual foundations has played a decisive role in understanding how empirical judgments are formed and validated in the eyes of these philosophers, and has led to a better understanding of the causes of agreement and disagreement in their philosophy . | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Induction, Experience, Causality, Metaphysics, Physics | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
ابن سینا، حسین بن عبدالله(1377). الاشارات و التنبیهات .قم: دفتر نشرالکتاب.
------ (1376). الاشارات و التنبیهات. جلد دوم. ترجمه و شرح حسن ملکشاهی. سروش.
-------(1928) البرهان من کتاب الشفا. حققه قدم له عبدالرحمن بدوی. دارالنهضه العربیه.
-------(1366).حدود. ترجمه محمد مهدی فولادوند. سروش.
ارسطو(1948). منطق ارسطو.حققه و قدم له عبدالرحمن بدوی. قاهره. دارالکتاب المصریه.
------- (1378). منطق ارسطو (ارگانون). ترجمه‌ی ادیب سلطانی. تهران. نگاه.
------- (1378). مابعدالطبیعه. ترجمه محمد حسن لطفی. تهران. طرح نو.
ادیب سلطانی، میرشمس الدین (1359). رسالهی وین. مرکز ایرانی مطالعه فرهنگها.
بزرگمهر، منوچهر (1362). فلسفهی نظری. ج سوم. انتشارات علمی و فرهنگی.
پوپر، کارل (1374). .شناخت عینی برداشت تکاملی. ترجمه احمد آرام. انتشارات علمی و فرهنگ.
پلانک، ماکس (1392). علم به کجا میرود. احمد آرام. شرکت سهامی انتشار.
سبزواری، هادی (1366). شرح المنظومه. قم. دارالعلم.
سجادی، جعفر (1375). فرهنگ علوم فلسفی و کلامی. تهران. امیرکبیر.
الصدر، محمد باقر (1382). الاسس المنطقیه للاستقراء. ترجمه محمد علی قدس پور. یمین.
طباطبایی، محمد حسین (1359). اصول فلسفه و روش رئالیسم .ج اول و دوم و سوم، جامعه مدرسین حوزه قم.
طوسی، نصیر الدین (1326). اساس الاقتباس. دانشگاه تهران.
------- (1363). الجوهر النضید. بیدار.
فولکیه، پل (1370). فلسفهی عمومی یا مابعدالطبیعه. ترجمه یحیی مهدوی. دانشگاه تهران.
قوام صفری، مهدی (1373). جلد اول. شرح برهان شفا. فکر روز.
کانت، ایمانوئل (1370). تمهیدات. تهران. ترجمه غلامعلی حداد عادل. مرکز نشر دانشگاهی.
-------- (1383). سنجش خرد ناب. ترجمه شمس الدین ادیب سلطانی. چاپ دوم. تهران. امیرکبیر.
مشکوه الدینی، عبدالمحسن (1360). منطق نوین ( مشتمل بر اللمعات المشرقیه فی فنون المنطقیه).آگاه.
مطهری، مرتضی (1378) مسألۀ شناخت. چاپ هفدهم.تهران. صدرا.
مظفر، محمد رضا (1379). المنطق. الطبعه التاسعه، موسسه اسماعیلیان.
Cohn, Thomas. (1970). The structure of scientific revolutions (2nd ed.). University of Chicago Pres
Copleston, F. (1994). A history of philosophy: Vol. V. Image Books. (Original work published 1963).
Copleston, Frederick. (1994). A history of philosophy: Vol. VI. Image Books. (Original work published 1964)
Hume, David, (1900) An Enquiry concerning Human Understanding. Kegan Paul. Chicago.
Kant, Immanuel (1983) Critique of Pure Reason Translated By Norman kemp Smith. London and Basingstoke. the Macmillan Press Ltd,
------------ (1996). Prolegomena To any Future Metaphysics. First published.
Edited by Beryllogan. London and New York. Rutledge.
Körner, Stephan, (1955). Kant. Penguin Books. (Original work published 1955, reprinted 1990).
Losee, Jhon. (2001). A historical introduction to the philosophy of science (4th ed.). Oxford
Popper, Karl. (2002). The logic of scientific discovery (2nd ed.). Routledge. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 157 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 100 |
||
