پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 554 |
| تعداد مقالات | 5,380 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,160,816 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,064,041 |
اعتبارسنجی مدل چهاربعدی قدرت برای برنامهریزی استقلال دانشگاهی: یک مطالعه موردی | ||
| مطالعات برنامه ریزی آموزشی | ||
| دوره 14، شماره 28، اسفند 1404، صفحه 301-316 اصل مقاله (638.73 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/eps.2026.30806.2394 | ||
| نویسندگان | ||
| کیوان قادری* 1؛ خلیل غلامی2؛ یحیی معروفی2 | ||
| 1گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| 2گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 25 آذر 1404، تاریخ بازنگری: 15 دی 1404، تاریخ پذیرش: 22 دی 1404 | ||
| چکیده | ||
| هدف: تحلیل دقیق سازوکارهای حکمرانی در آموزش عالی، مستلزم فراتر رفتن از نگاههای تکساحتی و توجه به ابعاد چندگانه و اغلب پنهان قدرت است. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف اصلی شناسایی، پیکربندی و اعتبارسنجی تجربی یک مدل چهاربعدی از قدرت (شامل ابعاد ساختاری، شبکهای، گفتمانی و عاملیت) در میدان دانشگاهی ایران، با تمرکز بر مطالعه موردی دانشگاه کردستان، انجام پذیرفته است. روششناسی: این پژوهش با رویکرد آمیخته (ترکیبی همزمان) انجام شد. دادههای کمی از طریق پرسشنامهای محققساخته (پایایی ۰.۹۴) با مشارکت ۱۶۳ نفر از کنشگران دانشگاهی (نمونهگیری هدفمند و در دسترس) گردآوری و با تحلیل عاملی اکتشافی و آزمونهای استنباطی تحلیل شد. یافتههای کیفی حاصل از پرسشهای باز نیز به روش تحلیل تماتیک واکاوی گردید. یافتهها: یافتههای حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی، منجر به شناسایی چهار سازه اصلی قدرت (ساختاری، شبکهای، گفتمانی و عاملیت) گردید که در مجموع، ۷۰.۵۵ درصد از واریانس کل متغیرها را تبیین میکنند. در میان این ابعاد، دو سازه ساختاری (با سهم ۴۰.۷۵٪) و شبکهای (با سهم ۱۴.۲۵٪) به عنوان مسلطترین ابعاد قدرت در میدان دانشگاهی ادراک شدهاند. افزون بر این، نتایج تحلیل واریانس نشان داد که ادراک اعضای هیئت علمی از تأثیر این دو بعد، به نحوی معنادار، قویتر از دانشجویان است. نتیجهگیری و پیشنهادها: نتایج نشان میدهد که در پی انسداد بوروکراتیک و ضعف عاملیت در دانشگاه، کنشگران به شبکههای روابط غیررسمی روی آوردهاند. برای برونرفت از این دوگانگی، شفافسازی فرآیندهای تصمیمگیری و تمرکززدایی عملی از ساختار اداری ضرورت دارد. نوآوری و اصالت: نوآوری اصلی این پژوهش، در اثبات تجربی تمایز مفهومی و عملکردی قدرت شبکهای از قدرت ساختاری، در بافت سازمانی ایران نهفته است. این یافته تبیین میکند که شبکههای غیررسمی نه امتداد ساختار رسمی، بلکه سازوکاری جبرانی در مواجهه با تصلب و ناکارآمدی بوروکراتیک هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برنامهریزی آموزش عالی؛ پویاییهای قدرت؛ مدلسازی چهاربعدی قدرت؛ مطالعه موردی؛ تحلیل عاملی اکتشافی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Validating a Four-Dimensional Power Model for University Autonomy Planning: A Case Study | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Kayvan Ghaderi1؛ Khalil Gholami2؛ Yahya Maroofi2 | ||
| 1Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran | ||
| 2Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Aim: A rigorous analysis of governance mechanisms in higher education necessitates moving beyond one-dimensional perspectives to address the multiple and often concealed dimensions of power. Accordingly, the primary objective of this study is to identify, configure, and empirically validate a four-dimensional model of power—encompassing structural, network, discursive, and agentic dimensions—within the Iranian academic field, through a focused case study of the University of Kurdistan. Methodology: This study employed a mixed-methods approach with a concurrent triangulation design. Quantitative data were gathered via a self-developed questionnaire (demonstrating a reliability coefficient of 0.94) administered to a sample of 163 academic stakeholders selected through purposive and convenience sampling. The quantitative component was analyzed using Exploratory Factor Analysis (EFA) and inferential statistics, while qualitative data derived from open-ended questions were scrutinized through thematic analysis. Results: The results of the exploratory factor analysis led to the identification of four primary constructs of power (structural, network, discursive, and agentic), which collectively account for 70.55% of the total variance. Among these dimensions, the structural (explaining 40.75% of the variance) and network (14.25%) constructs were perceived as the most dominant dimensions of power within the academic field. Furthermore, the analysis of variance (ANOVA) results indicated that faculty members' perception of the impact of these two dimensions is significantly stronger than that of students. Conclusions and suggestions: Findings suggest that bureaucratic obstruction drives academic stakeholders to rely on informal networks as a substitute for formal agency. Addressing this structural duality requires two strategic interventions: the clarification of decision-making protocols and the operational devolution of the administrative hierarchy. Innovation and originality: This research empirically validates the distinction between network and structural power in Iran’s organizational context. It demonstrates that informal networks act as a compensatory response to bureaucratic failure, rather than a continuation of formal structural frameworks. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Higher Education Planning, Power Dynamics, Four-Dimensional Power Modeling, Case Study, Exploratory Factor Analysis (EFA) | ||
| مراجع | ||
|
Ball, S. J. (2021). The education debate (4th ed.). Policy Press. https://doi.org/10.5456/WPLL.26.1.201 Borgatti, S. P., & Foster, P. C. (2003). The network paradigm in organizational research: A review and typology. Journal of Management, 29(6), 991–1013. https://doi.org/10.1016/S0149-2063(03)00087-4 Braun, V., & Clarke, V. (2021). Thematic analysis: A practical guide. SAGE Publications. https://doi.org/10.53841/bpsptr.2022.28.1.64 Cabrera, N. L., Batchelder, G. D., Oregon, Y. G., & Zamora, E. J. (2025). CRToP: Toward a critical race theory of power in higher education. Race Ethnicity and Education, 28(4), 543–560. https://doi.org/10.1080/13613324.2024.2306380 Castells, M. (2009). Communication power. Oxford University Press. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd d.). SAGE Publications. Faraji Deh Sorkhi, H., Asadnia, A., Azizi Shamami, M., & Hooshy Al-Sadat, S. A. (2025). Educational Inequality Research: A Bibliometric Analysis of Research Networks and Thematic Clusters in Academic Literature. Journal of Educational Planning Studies, 14(27), 146–169. [In Persian]. https://doi.org/10.22080/eps.2025.28943.2334 Farasatkhah, M. (2019). Academic Ethics: Moral Luck of University Students in Iran. Int. J. Ethics Soc, 1 (1) , 4-8. [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26763338.2019.1.1.2.6 Ghaderi, K., Gholami, K., & Maroofi, Y. (2025). Neoliberal-Ideological governmentality: Discursive power and the university in Iran. Iranian Higher Education, 17(2), 82–106. Giddens, A. (1984). The constitution of society: Outline of the theory of structuration. University of California Press. Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson Education. Izadi, S., Salehi Omran, E., Alizadeh Sani, M., & Najafi Khajeh Bolaghi, S. (2025). Mapping - Higher Education Institution with an Internationalization Approach in the Iranian Science and Technology System (Current Situation). Journal of Educational Planning Studies, 14(27), 113–145. [In Persian]. https://doi.org/10.22080/eps.2025.29174.2339 Klemenčič, M. (2023). "Chapter 3: A theory of student agency in higher education". In Research Handbook on the Student Experience in Higher Education. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing. Retrieved Jan 5, 2026, from https://doi.org/10.4337/9781802204193.00010 Lukes, S. (2021). Power: A radical view (3rd ed.). Bloomsbury Academic. Marginson, S. (2016). Higher education and the common good. Melbourne University Publishing. Najibi, S. S. , & Khorasani, A. (2023). Pathology of the higher education policy system of the Islamic Republic of Iran. Journal of Educational Planning Studies, 11(22), 76-101. https://doi.org/10.22080/eps.2023.24473.2148 Musselin, C. (2021). University governance in meso and macro perspectives. Annual Review of Sociology, 47, 305–325. doi.org/10.1146/annurev-soc-090320-012708 Pfeffer, J. (1992). Managing with power: Politics and influence in organizations. Harvard Business School Press. Shattock, M., & Horvath, A. (2020). The governance of British higher education: The state, the university and the role of the laity. Bloomsbury Academic. Shokrollahi, M. (2025). Social responsibility of the university system,, the missing concept of educational policies and programs. Journal of Educational Planning Studies, 14(27), 28–45. [In Persian]. https://doi.org/10.22080/eps.2025.28408.2305 Strathern, M. (2000). Audit cultures: Anthropological studies in accountability, ethics and the academy. Routledge. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,026 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 536 |
||