پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 554 |
| تعداد مقالات | 5,380 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,160,813 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,064,039 |
بررسی تطبیقی جبران خسارت در قبال آزمودنی انسانی در نظام های حقوقی ایران و آمریکا | ||
| پژوهشنامه حقوق تطبیقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/lps.2026.30282.1816 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن واثقی* 1؛ زهره کولیوند2؛ مهدی فلاح خاریکی3 | ||
| 1استادیار گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی دوره دکتری حقوق خصوصی، واحد آیت الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران | ||
| 3استادیار،گروه حقوق، واحد آیت الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 22 مهر 1404، تاریخ بازنگری: 13 دی 1404، تاریخ پذیرش: 22 بهمن 1404 | ||
| چکیده | ||
| انجام پژوهشهای زیستپزشکی بر روی آزمودنیهای انسانی، بهرغم ضرورت علمی، همواره با خطرات ذاتی و آسیبهای جسمانی، روانی و اقتصادی همراه است. نظام حقوقی سنتی که مسئولیت مدنی را عمدتاً بر پایه تقصیر استوار میسازد، به دلیل پیچیدگیهای اثباتی در فرآیندهای پزشکی، در حمایت مؤثر از زیاندیدگان ناکارآمد است. هدف این پژوهش، تبیین مبانی مسئولیت مدنی پژوهشگران و مراکز تحقیقاتی با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و ایالات متحده آمریکا و ارائه الگویی کارآمد برای جبران خسارت است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای انجام شده است. در این راستا، قوانین، مقررات فدرال آمریکا، اسناد بینالمللی، راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش ایران و رویه قضایی دادگاههای دو کشور مورد واکاوی و نقد حقوقی قرار گرفتهاند. یافتهها نشان میدهد که هر دو نظام حقوقی، بهرغم تفاوتهای ساختاری، مسئولیت پژوهشگر را عمدتاً بر نظریه «تقصیر» بنا نهادهاند. در حقوق آمریکا، سیاست هشدار و رهاسازی و فقدان الزام فدرال به جبران خسارت، آزمودنی را ناچار به اثبات دشوار نقض استاندارد مراقبت در دادگاه میکند. در حقوق ایران، اگرچه الزامِ اداری به اخذ بیمه مسئولیت وجود دارد، اما ماهیتِ تقصیرمحورِ بیمههای موجود و وابستگی تعهد بیمهگر به احراز خطای پژوهشگر، عملاً آسیبهای ناشی از ریسکهای ذاتی و بدون تقصیر را بیپاسخ میگذارد. همچنین مشخص شد که رضایت آگاهانه صرفاً به معنای پذیرش ریسکهای متعارف است و رافع مسئولیت ناشی از قصور نیست. تحقق عدالت توزیعی و حمایت از کرامت انسانی در پژوهشهای پزشکی، نیازمند اصلاحات ساختاری در نظام حقوقی ایران است. پیشنهاد میشود برای پوشش ریسکهای اجتنابناپذیر، گذار از نظام سنتی به سمت بیمه مسئولیت بدون تقصیر یا تأسیس صندوق ملی جبران خسارت صورت پذیرد. همچنین، در خصوص آسیبهای جسمانی پایدار، جایگزینی روش سنتی پرداخت یکجا با سیستم پرداخت مستمر ضروری است تا هزینههای متغیرِ درمانی در آینده به نحو دقیقتری تأمین گردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جبران خسارت؛ آزمودنی انسانی؛ ضرر؛ خسارت بدون تقصیر؛ رضایت آگاهانه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Comparative Study of Compensation for Human Subjects in the Legal Systems of Iran and American | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mohsen vaseghi1؛ zohreh kolivand2؛ mehdi fallah kharyeki3 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Law, Payame Noor University, Tehran, Iran. | ||
| 2Ph.D. Candidate in Private Law, Ayatollah Amoli Branch, Islamic Azad University, Amol, Iran. | ||
| 3mehdifallahkharyeki@iau.ac.ir | ||
| چکیده [English] | ||
| Biomedical research on human subjects, despite its scientific necessity, inherently carries risks of physical, psychological, and economic harm. Traditional legal systems, which largely base civil liability on fault (negligence), often fail to effectively protect injured parties due to the complexities of proving causation in medical contexts. This study aims to clarify the grounds of civil liability for researchers and research centers through a comparative study of Iranian and America law, proposing an efficient model for compensation. Using a descriptive-analytical method and library resources, this research critically examines statutes, America federal regulations, international instruments, Iran’s General Ethical Guidelines for Research, and case law from both jurisdictions. Findings indicate that despite structural differences, both legal systems predominantly base researcher liability on the fault theory. In America law, the warn and release policy and the lack of a federal mandate for compensation force subjects into the difficult position of proving a breach of the standard of care in court. In Iran, although obtaining liability insurance is an administrative requirement, the fault-based nature of existing policies—where the insurer’s obligation depends on proving the researcher’s error—leaves injuries arising from inherent, non-negligent risks uncompensated. Furthermore, it was established that informed consent merely signifies the acceptance of known risks and does not waive liability for negligence or malpractice. Achieving distributive justice and protecting human dignity in medical research requires structural legal reforms in Iran. It is recommended to transition from the traditional system toward No-Fault Liability Insurance or the establishment of a National Compensation Fund to cover unavoidable risks. Additionally, for permanent physical injuries, replacing lump-sum payments with a Periodic Payment System is essential to more accurately cover variable future medical costs. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Compensation, Human Subject, Harm, No-Fault Compensation, Informed Consent | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 56 |
||