پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 543 |
| تعداد مقالات | 5,295 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,037,480 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 5,973,703 |
رهیافت جامعهشناسی علم به نظام پذیرش دانشجو در ایران با تأکید بر پذیرش تلفیقی کنکور و سوابق تحصیلی | ||
| جامعهشناسی نهادهای اجتماعی | ||
| دوره 12، شماره 26، اسفند 1404، صفحه 97-124 اصل مقاله (812.3 K) | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/ssi.2025.29042.2273 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد توکل* 1؛ غلامرضا غفاری1؛ فاطمه قلخانباز2 | ||
| 1استاد، گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2دکتری جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی (پردیس البرز)، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 30 فروردین 1404، تاریخ بازنگری: 19 خرداد 1404، تاریخ پذیرش: 30 خرداد 1404 | ||
| چکیده | ||
| اهداف: آزمون سراسری (کنکور) بهعنوان پدیدهای اجتماعی-آموزشی، تأثیر عمیقی بر عملکرد نظام آموزش عالی ایران دارد. هدف این مطالعه، ارائۀ چارچوب سنخشناختی جامع از فرآیند پذیرش دانشجو در نظام آموزش عالی ایران با تمرکز بر روش تلفیقی (ترکیبی از نمرۀ کل کنکور و سوابق تحصیلی) و شناسایی چالشها و فرصتهای هریک از شیوههای پذیرش و اثرات آن بر کیفیت و عدالت آموزشی است. روش مطالعه: این تحقیق کیفی مبتنی بر رهیافت تلفیقی در چارچوب جامعهشناسی علم طراحی شد. دادهها از طریق مصاحبۀ نیمه ساختاریافته و عمیق با 13 نفر از استادان دانشگاه، معلمان و پژوهشگران حوزۀ کنکور و آموزش عالی گردآوری شد. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل تماتیک انجام شد و مضمونهای اصلی استخراج گردید. یافتهها: تحلیل تماتیک مصاحبهها منجر به شناسایی نه مضمون کلیدی شد: (یادگیری سطحی، کیفیت آموزش، فشار روانی تحصیلی، عدالت آموزشی، اعتماد به نظام آموزشی، تجاریسازی آموزش، اصلاح فرآیند پذیرش، بهسازی نظام آموزشی، ارزیابی پویا). بر پایۀ نظریههای جامعهشناسی علم، نظامهای علمی باید ارزشهایی چون شکگرایی سازمانیافته، بیطرفی و جهانیگرایی را منعکس کنند. اما شاخصهای پذیرش مبتنی بر کنکور و سوابق تحصیلی عمدتاً بر حفظیات تأکید دارند و مهارتهای انتقادی و خلاق را به حاشیه میرانند. همچنین نابرابریهای ساختاری در دسترسی به آموزش باکیفیت، زمینۀ بروز تقلب و کاهش عدالت را تشدید میکند. فشارهای اقتصادی (مافیای کنکور)، سیاسی (عدم اصلاح ساختاری) و اجتماعی (انتظارات خانوادهها) نیز بر این تعارضات میافزایند. نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد که نظام پذیرش فعلی، بهدلیل تأکید بر معیارهای نمرهمحور و تأثیر فشارهای بیرونی، از انتقال و تجلی ارزشهای درونی نظام علمی بازمانده است. این وضعیت موجب تقویت یادگیری سطحی، استرس و رقابت ناسالم و تضعیف عملکرد آموزشی واقعی (پرورش تفکر انتقادی و استعدادها) میشود. بنابراین، بازنگری مستمر در سازوکارهای پذیرش دانشجو و توجه جدی به عدالت آموزشی ضروری است تا ظرفیتهای واقعی نظام علمی- آموزشی ایران احیا گردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پذیرش آموزش عالی؛ تحلیل تماتیک؛ جامعهشناسی علم؛ سوابق تحصیلی؛ کنکور؛ نابرابری آموزشی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Sociology of Science Approach to Iran's Student Admission System: Emphasizing Integrated Admission Based on the Combination of the University Entrance Examination and Academic Records | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohamad Tavakol1؛ Gholamreza Ghaffari1؛ Fatemeh Ghalkhanbaz2 | ||
| 1Professor of Sociology, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran. Iran | ||
| 2Ph.D. in Economic Sociology and Development, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences (Pardis Alborz), University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Objectives: The nationwide university entrance examination (Konkur) functions as a socio‑educational phenomenon exerting profound influence on Iran’s higher education system. This study aims to develop a comprehensive typological framework for the student admissions process in Iran’s higher education, with particular emphasis on the integrative method (combining the overall Konkur score and academic records), and to identify the challenges and opportunities of each admission pathway as well as their effects on educational quality and equity. Methods: Employing a qualitative, integrative approach within the sociology of science paradigm, data were collected through in‑depth, semi‑structured interviews with 13 experts, including university professors, teachers, and researchers in the fields of Konkur and higher education. Thematic analysis was used to code and extract core themes from the interview transcripts. Findings: Thematic analysis yielded nine principal themes: surface‑level learning, quality of education, academic stress, psychological pressure, educational equity, trust in the educational system, commercialization of education, reform of the student admissions process, and educational system enhancement. According to the sociology of science, scientific systems should reflect values such as organized skepticism, impartiality, and universalism. However, Konkur scores and academic records predominantly emphasize rote memorization, marginalizing critical and creative thinking skills. Structural inequalities in access to quality education, the prevalence of cheating, and economic pressures (the “Konkur mafia”), political inertia (lack of structural reforms), and social expectations from families further exacerbate inequity and conflict. Conclusion: The current admissions framework’s overreliance on quantitative metrics and susceptibility to external pressures impedes the transmission of core scientific values. This dynamic reinforces superficial learning, stress, and unhealthy competition while undermining the system’s essential educational functions—cultivating critical thought and individual talents. Consequently, ongoing revision of admissions mechanisms and a focused commitment to educational equity are imperative to restore and advance the true capabilities of Iran’s scientific‑educational system. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Academic Records, Educational Inequality, Entrance Examination, Higher Education Admission, Sociology of Science, Thematic Analysis | ||
| مراجع | ||
|
توکل، محمد و لاریجانی، مهسا (1395). مطالعۀ اهداف آموزش و پرورش در تحصیل سواد توسعهای دانشآموزان و امکانات آی سی تی در تحقق آن. نشریۀ جهانی، 11(2)، 148-131.
https://gmj. t.ac.ir/article_66474.html
توکل، محمد و ناصریراد، محسن(1388). دستبرد علمی با تبیینی از جامعهشناسی علم. فصلنامۀ اخلاق در علوم انسانی، 4(3و4) ، 1-16.
توکل، محمد و عرفانمنش، ایمان (1394). رهیافت تلفیقی جامعهشناسی علم به مهاجرت نخبگان با تأکید بر جامعۀ ایران. سیاست علم و فناوری .7(2)، 92-83.
Doi: 20.1001.1.20080840.1394.8.2.5.2
توکل، محمد(1389). جامعهشناسی علم. تهران: نشر جامعهشناسان.
حسین زاده، حسین؛ بهمنی، سجاد و زارعی، باران(1403). بررسی جامعهشناختی عوامل مؤثر بر احساس نابرابری اجتماعی، مورد مطالعه: دانشآموزان متوسطۀ دوم ناحیۀ ۲ شهر اهواز. جامعهشناسی نهادهای اجتماعی،11 (24) ، 101-75.
Doi: 10.22080/ssi.2024.27020.2193
خدایی، ابراهیم؛ حبیبی، مجتبی و همکاران (1396). شناسایی عوامل مؤثر در پیشبینی پیشرفت تحصیلی دانشجویان براساس اطلاعات تحصیلی مقطع متوسطه و کنکور سراسری. مطالعات اندازهگیری و ارزشیابی آموزشی ، 7(19)، 7-33.
رهنما، شهین (1355). مقایسۀ بین دروس انتخاب دانشجو: معدل کتبی ششم متوسطه و امتحانات ورودی دانشگاهها (کنکور سراسری)، پایاننامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز.
زراعت کیش، یوسف و بیات، موسی (1400). ضرورتهای بازنگری و اصلاح قانون رسیدگی به تخلفات و جرائم در آزمونهای سراسری. تهران: دفتر مطالعات فرهنگی و آموزش، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
فتح تبار فیروزجائی، کاظم و همکاران(1400). آسیبشناسی وضعیت فعلی نظام سنجش کشور با تمرکز بر کنکور سراسری و ارائۀ راهکاری جهت بهبود الگوی سنجش و پذیرش دانشجو (مطالعۀ تطبیقی). پژوهشکدۀ مطالعات فناوری ریاست جمهوری.
فریدونی، سمیه؛ مهران، گلناز و منصوریان، یزدان (1393). نظریۀ تواناسازی زنان در نهاد آموزش عالی ایران. جامعهشناسی نهادهای اجتماعی، 2 (1)، 137ـ.107.
کاوه ئی، بهروز و باقی یزدل، رقیه (1393). نگرش دانشجویان دانشگاههای دولتی استان تهران در رابطه با طرح حذف آزمون سراسری و جایگزینی آن با سوابق تحصیلی. فصلنامۀ پژوهش در نظامهای آموزشی، 8(26)، 98-71.
Doi: 20.1001.1.23831324.1393.8.26.3.4
کاوه، سمیه (1397). ارائۀ مدل مطلوب برای مرتبط کردن نمرات سوابق تحصیلی با نمرات آزمون سراسری )تز دکتری، دانشگاه تهران(.
کیانی، غلامرضا (1394). سوابق تحصیلی و آزمونهای سراسری جایگزین نظام کنکورمحور: چرایی، چیستی و چگونگی تغییر. مطالعات زبان و ترجمه، ۴۸(۴)، ۲۶-۱.
گرامیپور، مسعود؛ فلسفی نژاد، محمدرضا و دلاور، علی (1391). مقایسۀ روشهای تحلیل عاملی تأییدی ردگیری کنش افتراقی سؤالات آزمونهای سرنوشتساز. فصلنامۀ اندازهگیری تربیتی، 3(9)، 122-105.
https://jem.atu.ac.ir/article_5649.html
Benjamin, T. E., Marks, B., Demetrikopoulos, M. K., Rose, J., Pollard, E., Thomas, A., & Muldrow, L. L. (2017). Development and validation of scientific literacy scale for college preparedness in STEM with freshmen from diverse institutions. International Journal of Science and Mathematics Education, 15(4), 607–623. Doi: Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. Doi: Chambers, B., Salter, A., & Muldrow, L. (2019). Getting past the gateway: An exploratory case on using utilitarian scientific literacy to support first‐year students at risk of leaving STEM. Education Sciences, 9(4), 265-283. Doi: 10.3390/educsci9040265 Elghomati, A., & Babaqi, T. (2022). Evaluating skills at secondary schools to increase their chance for studying in universities: A case study. Independent Journal of Management & Production, 13(5), 1152–1167. Doi: FattahTabar Firoozjani, K., & colleagues. (2021). Pathology of the current national assessment and admission system with a focus on the nationwide entrance examination, and proposing solutions to improve the assessment and admission model (comparative study). Pazhuheshhā-ye Tarbiyyati / Educational Research, 2021 (Spring–Summer 1400), pp. 49–60. [In Persian]. https://erj.khu.ac.ir/article-1-912-en.pdf Fereidoni, S.; Mehran, G.; & Mansourian, Y. (2014). Theory of women’s empowerment in Iran’s higher-education institution. Journal of Sociology of Social Institutions, 2(1), 107–137. [In Persian]. URL https://ssi.journals.umz.ac.ir/article_1085.html Garamipour, M.; Falsafi-Nezhad, M. R.; & Delavar, A. (2012). Comparison of confirmatory factor analysis methods in tracing differential item functioning of high-stakes test items. Quarterly Journal of Educational Measurement (Faslnameh-ye Andazeh-giri-ye Tarbiyyati), 3(9), 105–122. [In Persian]. https://jem.atu.ac.ir/article_5649.html Gieryn, T. F. (1999). Culturel boundaries of science: Credibility on the line (pp.398). Chicago: University of Chicago Press. Gormally, C., Brickman, P., & Lutz, M. (2017). Undergraduates’ evaluation of scientific information and arguments. CBE—Life Sciences Education, 11(4), 364–377. Doi: Hosseinzadeh, H., Bahmani, S., & Zare‘i, B. (2024). Sociological investigation of factors affecting the feeling of social inequality: A case study of secondary-level students, district 2, Ahvaz city. Journal of Sociology of Social Institutions, 11(24), 75–101. [In Persian]. Doi: 10.22080/ssi.2024.27020.2193 Kaveh, S. (2018). Proposal of an optimal model for linking academic record scores with nationwide entrance exam scores (Doctoral dissertation, University of Tehran). [In Persian]. Kaveh‑yee, B., & Baghi‑Yezdell, R. (2014). Attitudes of students in state universities of Tehran Province regarding elimination of the nationwide entrance exam and its replacement with academic records. Journal of Research in Educational Systems (Pazhuhesh dar Nezam-ha-ye Amoozeshi), 8(26), 71–98. [In Persian]. Doi: 20.1001.1.23831324.1393.8.26.3.4 Khodayi, E., Habibi, M., Jamali, E., Baghi, R., & Khalaqi, H. (2017). Identification of factors influencing the prediction of students’ academic achievement based on high-school records and nationwide entrance exam information. Studies in Educational Measurement and Evaluation, 7(19), 7–39. [In Persian]. https://jresearch.sanjesh.org/article_28349.html Kiani, G. (2016). Students’ academic background and high-school national achievement examinations (HNAEs) as an alternative to conventional university entrance examinations (UEEs): Evaluation of whys, whats, and hows of the change. Language and Translation Studies, 48(4), 1–26. [In Persian]. https://doi.org/10.22067/lts.v48i4.53115 Kuhn, T. S. (1962). The structure of scientific revolutions (pp.218). Chicago: University of Chicago Press. Laugksch, R. C. (1996). Development of a test for scientific literacy and its application in assessing the scientific literacy of matriculants entering universities and technikons in the Western Cape, South Africa [Doctoral thesis University of Cape Town]. http://hdl.handle.net/11427/17497 Merton, R. K. (1973). The sociology of science: Theoretical and empirical investigations (N. W. Storer, Ed.) (pp.605). Chicago and London: University of Chicago Press. Rahnama, S. (1976). Comparison between student course selection: Sixth-grade high-school written GPA and university entrance exams (Master’s thesis, Shiraz University). [In Persian]. Sazegar, Z., & Motallebzadeh, K. (2017). Iranian national university entrance examination (Konkur) of B.A.: An analysis of its reliability and validity. Modern Journal of Language Teaching Methods, 7(3), 358–365. https://www.researchgate.net/publication/395405747 Shapin, S. (1994). A social history of truth: Civility and science in seventeenth‐century England (pp.483). Chicago: University of Chicago Press. Tavakol, M. (2010). Jāmeʿe shenāsi-ye ʿelm [Sociology of science]. Tehran, Iran: Jāme'eh shenāsān. [In Persian]. ISBN: 9786005546347. Tavakol, M., & Erfanmanesh, I. (2015). Synthetic approach of sociology of science to elite migration: With emphasis on Iranian society. Science and Technology Policy, 7(2), 83–92. [In Persian]. Doi: 20.1001.1.20080840.1394.8.2.5.2 Tavakol, M., & Larijani, M. (2016). Study of educational goals in developing students’ developmental literacy and the role of ICT in realizing them. Global Media Journal (Persian Edition), 11(2), 131–148. https://gmj.ut.ac.ir/article_66474.html Tavakol, M., & Naseri‑Rad, M. (2009). Scientific plagiarism with an explanation from the sociology of science. Quarterly Journal of Ethics in the Humanities (Faslnameh-ye Akhlaq dar Olum-e Ensani), 4(3–4), 1–16. [In Persian]. https://www.magiran.com/p786958 Turgut, H., & Senturk, M. L. (2023). Investigation of preservice science teachers’ scientific literacy skills in terms of academic achievement, university entrance exam scores and grade level. Participatory Educational Research, 10(6), 124–139. Doi: 10.17275/per.23.92.10.6 Zeraatkish, Y., & Bayat, M. (2021). Necessities for revising and amending the law on handling violations and offenses in nationwide examinations. Tehran: Office for Cultural and Educational Studies, Research Center of the Islamic Consultative Assembly. [In Persian]. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 5 |
||