پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 554 |
| تعداد مقالات | 5,380 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,161,392 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,064,407 |
بازنمایی مسائل اجتماعی و توسعه در عصر قاجاریه (مورد مطالعه: متون منشآت قائم مقام فراهانی) | ||
| نظم اجتماعی و توسعه | ||
| مقاله 4، دوره 1، شماره 4، دی 1404، صفحه 87-112 اصل مقاله (1.35 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/sod.2026.30317.1028 | ||
| نویسندگان | ||
| صونا احدیان1؛ احمد رضایی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکترای جامعه شناسی گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی توسعه، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 27 مهر 1404، تاریخ بازنگری: 29 دی 1404، تاریخ پذیرش: 28 اسفند 1404 | ||
| چکیده | ||
| در طول تاریخ، مکتوبات، از مهمترین عرصههای نمود واقعیتهای اجتماعی بوده است. در این بین متون منشآت، افزون بر ارزشهای بلاغی و زیباییشناختی، حاوی نشانههایی از ذهنیت سیاسی، روابط قدرت و شیوههای بازنمایی مسائل اجتماعی هستند و میتوانند به عنوان منابعی مهم برای تحلیل جامعهشناختی تاریخ مورد استفاده قرار گیرند. در این بین منشات قائممقام فراهانی ورای ارزش ادبی خود میتواند بستری برای فهم سازوکارهای تاریخی و اجتماعی باشد. مقاله حاضر با توجه به متون ادبی و دیوانی در شناخت ساختارهای اجتماعی و سیاسی، به بررسی منشآت میرزا ابوالقاسم قائممقام فراهانی در دوران قاجار میپردازد. ضرورت پژوهش از آنجا ناشی میشود که در مطالعات داخلی، متون ادبی رسمی کمتر به عنوان دادههای اجتماعی تحلیل شدهاند و نقش زبان دیوانی در تولید مشروعیت سیاسی و ساماندهی روابط اجتماعی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با رویکردی میانرشتهای و با بهرهگیری از روش کیفی، مجموعهای از نامههای دیپلماتیک و دیوانی را با روش توصیفی–تفسیری تحلیل کرده و عناصر بلاغی، ساختار خطاب، واژگان و زمینه تاریخی–اجتماعی متون را مورد بررسی قرار داده است. تمرکز بر ترسل دیوانی به عنوان ابزاری قوی برای نمایش قدرت، تثبیت سلطه، مشروعیتبخشی و ساماندهی منازعات و بحرانها، امکان فهم کارکردهای فراتر از ادبیات صرف و نزدیک شدن به لایههای اجتماعی و سیاسی متن را فراهم میکند. این مطالعه میکوشد خلأ موجود میان مطالعات ادبی و علوم اجتماعی تاریخی را کاهش دهد و نشان دهد که آثار ادبی دیوانی میتوانند منبعی معتبر برای بازسازی الگوهای قدرت، فرهنگ سیاسی و تحولات اجتماعی در ایران پیشامدرن باشند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| منشآت؛ توسعه؛ بلاغت؛ عصر قاجار؛ نامههای دیپلماتیک؛ اقتدار؛ مشروعیت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Representation of Social Issues and Development in the Qajar Era: A case study of the collected letters of Qaem Maqam Farahani | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Souna Ahadiyan1؛ Ahmad Rzaei2 | ||
| 1PhD Student in Sociology, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| 2Associate Professor of Sociology, Department of Development Sociology, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Throughout history, written texts have constituted one of the most significant arenas for the manifestation of social realities. Among these, epistolary and bureaucratic prose (munshaʾāt), beyond their rhetorical and aesthetic value, contain indications of political mentality, power relations, and modes of representing social issues, and therefore can be utilized as important sources for the sociological analysis of history. In this regard, the munshaʾāt of Mirza Abolqasem Qaem-Maqam Farahani, beyond their literary significance, provide a meaningful context for understanding historical and social mechanisms. The present article, emphasizing the role of literary and bureaucratic texts in identifying social and political structures, examines the munshaʾāt of Mirza Abolqasem Qaem-Maqam Farahani during the Qajar period. The necessity of this research arises from the fact that, in domestic scholarship, formal literary texts have rarely been analyzed as social data, and the role of bureaucratic language in producing political legitimacy and organizing social relations has received limited attention. Adopting an interdisciplinary approach and employing a qualitative method, this study analyzes a selection of diplomatic and administrative letters through a descriptive–interpretive framework, examining rhetorical elements, forms of address, lexical patterns, and the historical–social context of the texts. Focusing on bureaucratic correspondence (tarsol) as a powerful instrument for displaying authority, consolidating dominance, legitimizing rule, and managing conflicts and crises enables an understanding of functions that extend beyond purely literary dimensions and facilitates access to the social and political layers embedded in the texts. This study seeks to reduce the gap between literary studies and historical social sciences and to demonstrate that bureaucratic literary works can serve as reliable sources for reconstructing patterns of power, political culture, and social transformations in premodern Iran. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| munshaʾāt, Development, rhetoric, Qajar Era, Political Letters, authority, legitimacy | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 22 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 11 |
||