پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 559 |
| تعداد مقالات | 5,438 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,259,977 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,135,354 |
واکاوی شکاف ساختاری اجرای قانون هوای پاک در ایران: نظریهای دادهبنیاد از چالشها، عوامل زمینهای و راهبردهای سیاستی | ||
| جامعه و محیط زیست | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jsn.2026.31155.1141 | ||
| نویسندگان | ||
| مهروش خواجوندی1؛ محمد رضا تابش* 2؛ هومن بهمن پور2؛ نبی اله منصوری2؛ فرزام بابایی سمیرمی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری مدیریت محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات (تهران) | ||
| 2عضو هیات علمی گروه مدیریت محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات (تهران) | ||
| 3استاد بازنشسته دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات (تهران) | ||
| تاریخ دریافت: 09 اردیبهشت 1405، تاریخ بازنگری: 05 خرداد 1405، تاریخ پذیرش: 10 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف توسعه مدل پارادایمی بومی، در پی پاسخگویی به تبیین سیستماتیک فرآیندهای زیرینی که منجر به شکاف ساختاری میان سیاستگذاریهای مکتوب و اجرای واقعی قوانین میشوند. تحقیق با رویکرد کیفی و روش نظریه دادهبنیاد با رویکرد برخاست انجام پذیرفت تا نظریهای بومی، فارغ از پیشفرضهای نظری و برآمده از تجربیات خبرگان، تدوین گردد. دادهها از طریق ۱۵ مصاحبه عمیق نیمهساختاریافته با خبرگان و سیاستگذاران کلیدی در حوزه قانون هوای پاک گردآوری شد و تحلیل آنها با بهرهگیری از کدگذاری سهمرحلهای (باز، محوری، انتخابی) در نرمافزار مکس کیودا صورت گرفت.یافتهها: پدیده محوری تحت عنوان «شکاف ساختاری و مزمن میان سیاستگذاری مصوب و اجرای عملی قوانین» شناسایی شد. تحلیل چالشهای اجرایی نشان داد که موانع قانونی (با ضریب اهمیت ۴۱)، نهادی (با ضریب ۳۹) و مالی (با ضریب ۳۸) از بنیادیترین چالشها به شمار میروند. افزون بر این، ساختار قانونگذاری و سیاستگذاری با ضریب ۶۳، بهعنوان تأثیرگذارترین عامل بر روند اجرای قوانین شناخته شد. نتایج بیانگر آن است که بحران آلودگی هوا در ایران، بیش از آنکه مسئلهای فنی باشد، نشاندهنده یک شکست عمیق در حکمرانی است. مدل بومی استخراجشده نشان میدهد که این شکاف حکمرانی متأثر از عواملی نظیر اقتصاد نفتمحور و مقاومت بوروکراتیک، تداوم یافته است. راهبردهای عملیاتی مستخرج از پژوهش، قویاً بر ضرورت تقویت چارچوب قانونی (۲۱.۴٪) و پیادهسازی سیاستهای اقتصادی و انگیزشی (7/20%) بهعنوان اولویتهای فوری اصلاحات ساختاری تأکید دارند. این پژوهش، مدل پارادایمی دادهبنیاد در این حوزه را ارائه میدهد که بستری علمی برای گذار به یک نظام حکمرانی پیشگیرانه و دادهمحور فراهم میآورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمرانی آلودگی هوا؛ موانع نهادی؛ چالشهای اجرایی؛ قانون هوای پاک؛ نظریه دادهبنیاد | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Analysis of the Structural Implementation Gap of the Clean Air Law in Iran: A Grounded Theory of Challenges, Contextual Factors, and Policy Strategies | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mehrvash Khajevandi1؛ Mohammad reza Tabesh2؛ Houman Bahmanpour2؛ Nabiollah mansouri2؛ Farzam Babaei3 | ||
| 1Ph.D. Student in Environmental Management, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran | ||
| 2Faculty member, Department of Environmental Management, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran | ||
| 3Emeritus Professor, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| This study aims to develop a native paradigmatic model to systematically explain the underlying processes that create a structural gap between written policies and the actual implementation of laws. The research was conducted using a qualitative approach and grounded theory with an emergent strategy to formulate a native theory, independent of theoretical assumptions and derived from experts' experiences. Data were collected through 15 in-depth semi-structured interviews with key experts and policymakers in the field of the Clean Air Law. The analysis was performed using three-stage coding (open, axial, and selective) in MAXQDA software. Findings identified the core phenomenon as the "structural and chronic gap between enacted policies and the practical implementation of laws." Analysis of implementation challenges revealed that legal (weight: 41), institutional (weight: 39), and financial (weight: 38) barriers are among the most fundamental challenges. Furthermore, the legislative and policy-making structure (weight: 63) was recognized as the most influential factor in the law implementation process. Results indicate that Iran's air pollution crisis is, more than a technical issue, a sign of deep governance failure. The extracted native model shows that this governance gap has persisted due to factors such as an oil-dependent economy and bureaucratic resistance. The operational strategies derived from the study strongly emphasize the necessity of strengthening the legal framework (21.4%) and implementing economic and incentive policies (20.7%) as immediate priorities for structural reforms. This study presents a grounded paradigmatic model in this field, providing a scientific basis for transitioning to a preventive and data-driven governance system. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Air Pollution Governance, Institutional Barriers, Implementation Challenges, Clean Air Act, Grounded Theory | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 0 |
||