پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شماره‌ها | 592 |
| تعداد مقالات | 5,809 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,764,539 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,417,680 |
بازخوانی شاخص‌های کالبدی تحقق قلمرو درفضای عمومی به روش سنتز پژوهی | ||
| مطالعات ساختار و کارکرد شهری | ||
| دوره 13، شماره 3، شهریور 1405، صفحه 109-134 اصل مقاله (851.28 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله استخراج از رساله و پایان نامه | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/usfs.2026.29479.2530 | ||
| نویسندگان | ||
| الهام شهابی* 1؛ یاسر شهبازی2؛ آزیتا بلالی اسکویی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری تخصصی، گروه معماری، دانشکدۀ هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه فناوری معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران | ||
| 3استاد، گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 02 تیر 1404، تاریخ بازنگری: 27 آبان 1404، تاریخ پذیرش: 18 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| از منظر علوم رفتاری، قلمرو فضایی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های بنیادین در فرآیند تبدیل فضا به مکان معنادار مطرح است، با این حال، شاخص‌های شکل‌گیری آن در فضاهای عمومی کم‌تر به‌صورت نظام‌مند مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نیازها، منشأ انگیزش‌هایی هستند که رفتار را جهت‌دهی کرده و کنش‌های انسانی را در راستای ارضای خود سامان می‌بخشند. فضا باید قلمرو تعریف‌شدۀ مطلوبی برای انسان تأمین کند تا جهت تأمین این امر ذهنی انسان با فضا کلنجار نرود. محیط ساخته‌شده، خود باید طوری تعریف گردد تا به‌عنوان خواستگاه انسان برای حضورپذیری وی و معنایابی فضا به مکان باشد. قلمرو امریست ذهنی که در کالبد معماری معنا می‌یابد. هدف پژوهش کشف شاخص‌های وابسته به محیط، که تعیین‌کنندۀ قلمرو برای انسان هستند، می‌باشد. تا خلوت مطلوب و حیات جمعی در معنای قلمرو برای انسان تحقق یابد. در بین ماهیت فضاها به‌لحاظ رابطۀ محیط و انسان، فضای عمومی به دلیل کم‌ترین دخل و تصرف توسط کاربر در فضا و شخصی‌سازی وی، به‌عنوان بستر پژوهش انتخاب شد. پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ روش، کیفی است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش سنتزپژوهی نظام‌مند و تحلیل توصیفی-تحلیلی، به بازخوانی و یکپارچه‌سازی ابعاد کالبدی مؤثر بر تحقق قلمرو فضایی پرداخته و چارچوبی تحلیلی برای تبیین سازوکارهای قلمروپذیری ارائه می‌دهد. داده‌ها از مطالعات پیشین و مصاحبه با خبرگان استخراج و تجزیه‌وتحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده از نرم‌افزار Max QDA-Excel استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که قلمروپذیری فضا، پدیده‌ای چندبعدی است که از تعامل هم‌زمان چهار بعد اصلی: کالبدی، بصری، کارکردی و ادراکی-روانی شکل می‌گیرد. هریک از این ابعاد شامل مجموعه‌ای از شاخص‌های مشخص و مستقل هستند که در تعامل با یکدیگر، زمینۀ تحقق قلمرو را برای کاربران فراهم می‌کنند و کیفیت حضور و معنا را در فضا ارتقا می‌دهند. شاخص‌های تدقیق شده در قالب چارچوبی می‌تواند به‌عنوان راهنمای طراحی فضاهای عمومی پاسخ‌ده و هم‌ساز با روان انسان، مورد استفاده قرار گیرد و مبنایی برای ارتقاء تجربۀ فضایی کاربران فراهم کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| علم پروکسمیک؛ قلمرو؛ محیط؛ فضای عمومی شهر؛ سنتز پژوهی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Research Synthesis on the Physical Indicators of Territorial Formation in Public Spaces | ||
| نویسندگان [English] | ||
| elham shahabi1؛ yaser shahbazi2؛ Azita Balali Oskoyi3 | ||
| 1Ph. D. Candidate, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Architectural Technology, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran | ||
| 3Full Professor, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The well-designed built environment is intelligently aligned with the needs of all citizens and can enhance user satisfaction and elevate the quality of life. Exploring the transformation of space into a meaningful place necessitates identifying the indicators of spatial territory formation. However, the objective and subjective indicators of territory formation in public spaces have rarely been systematically studied. This research seeks to address this knowledge gap by developing the physical dimensions of the environment to facilitate the formation of spatial territory, providing a framework for designing environments responsive to human needs. For space to be desirable, it must provide a well-defined territory for humans, so they do not struggle to establish their own territory within it. The built environment should be designed to serve as a cradle for human presence and to transform space into a meaningful place. The study is applied in purpose and qualitative in method. The research method is a systematic synthesis with a descriptive-analytical approach, designed to integrate scattered findings in the field of spatial territory. Among the various types of spaces, public spaces were chosen as the research context due to their minimal user intervention and personalization. The MAXQDA-Excel software was used for data analysis. This study demonstrates that territory is not only a physical-spatial concept but also a socio-cultural phenomenon shaped by the complex interaction between environmental factors and human perceptions. The findings of the systematic synthesis reveal that territory in public spaces is a multidimensional phenomenon shaped by the active, meaningful interaction among four dimensions: physical, visual, functional, and perceptual-psychological. Each of these dimensions encompasses a set of independent indicators that collectively form the subjective foundation of territory for the user | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Proxemics, Territoriality, Environment, َUrban Space, Research Synthesis | ||
| مراجع | ||
|
Altman, I. (2010). Environment and social behavior: Privacy, personal space, territory, and crowding (A. Namazian, Trans.). Tehran: Shahid Beheshti University Press. [In Persian] https://doi.org/10.2307/10.2307/2778078
Altman, I., & Chemers, M. M. (1984). Culture and environment (No. 2). CUP Archive.
Bahraini, S. H., & Tajbakhsh, G. (1999). The concept of territory in urban spaces and the role of urban design in its realization. Fine Arts Journal. [In Persian]
Bacon, L. (1997). Symbols and old concepts in the redefinition of space.
Chapin, F. S. (1951). The psychology of housing. Soc. F., 30, 11.
Cheng, C. H., Yang, K. L., & Hwang, C. L. (2009). Evaluating attack helicopters by AHP based on linguistic variable weight. European Journal of Operational Research, 116(2), 423–435. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2008.05.001
Dehkhoda, A. A. (1962). Dehkhoda Persian dictionary. [In Persian]
Edney, J. J. (1974). Human territoriality. Psychological Bulletin, 81(12), 959–973. https://doi.org/10.1037/h0037444
Einifar, A. R., & Aghalatifi, A. (2011). The concept of territory in residential complexes: A comparative study of two residential complexes at ground level and high-rise in Tehran. Fine Arts: Architecture and Urbanism, 3(47), 17–28. [In Persian] https://jfaup.ut.ac.ir/article_28927.html
Einifar, A. R., & Aghalatifi, A. (2018). Territory in Iran’s desert fringe housing (Case study: Territorial scope in three periods of housing in Aghda city). Housing and Rural Environment, 37(161), 45–60. [In Persian]
Farhangi, A. A. (1994). Fundamentals of human communication. Tehran: Times. [In Persian]
Gustafson, P. (2010). Place attachment and the experience of local environment. Environment and Behavior, 42(1), 16–42.
Goffman, E. (1963). Behavior in public places: Notes on the social organization of gatherings. New York: The Free Press.
Hall, E. T. (1966). The hidden dimension. Garden City, NY: Doubleday.
Hall, E. T. (2011). The silent language (A. Namazian, Trans.). Tehran: Shahid Beheshti University Press. (Original work published 1959). [In Persian]
Heidari, A. A., Motalebi, G., & Ansari-Rad, G. (2018). Re-identifying the concept of territory in physical, behavioral, and semantic domains in nomadic architecture (Case study: Boyer Ahmad nomads). Housing and Rural Environment, 37(161), 107–124. [In Persian]
Jamshidi, M., Vadiee, N., & Ross, T. J. (1993). Fuzzy Logic and Control. Prentice Hall.
Khera, R. (1966). The psychology of personal space and its relationship to mental health. Journal of Environmental Psychology, 10(2), 98–106. Lang, J. (2011). Creating architectural theory: The role of behavioral sciences in environmental design (A. R. Einifar, Trans.). Tehran: University of Tehran Press. [In Persian] https://doi.org/10.4324/9780203880204
Lang, J. (2011). Creating architectural theory: The role of behavioral sciences in environmental design (A. R. Einifar, Trans.). Tehran: University of Tehran Press. [In Persian]
Lawson, B. (2012). The language of space (A. R. Einifar & F. Karimian, Trans.). Tehran: University of Tehran Pre. [In Persian]
Motalebi, G. (2001). The impact of the environment on the formation of urban spaces. Iranian Journal of Architecture and Urbanism, 4(2), 115–130. [In Persian]
Neisser, U. (1976). Cognition and reality: Principles and implications of cognitive psychology.
Noblit, G. W., & Hare, R. D. (1988). Meta-ethnography: Synthesizing qualitative studies (Vol. 11). Sage.
https://doi.org/10.4135/97814129 85000Norberg, C. N. (1980). Genius loci: Towards a phenomenology of architecture. https://doi.org/10.1515/9783110810631
Pakzad, J. (2014). Theoretical foundations and urban design process. Tehran: Shahidi Publishing. [In Persian]
Rapoport, A. (1976). Sociocultural aspects of man-environment studies. The Mutual Interaction of People and Their Environment, 7–35–35.
Shahabi, E., Shahbazi, Y., & Balali Oskouei, A. (2025). Analyzing the effectiveness of thermal comfort in the desirability of forming spatial territories (Case study: Saf (Sepahsalar) Pedestrian Way, Tehran). Bagh-e Nazar, 22(143), 53–72. [In Persian] https://doi.org/10.22034/bagh.2025.481861.5677
Shahcheraghi, A., & Bandarabadi, A. (2020). Enclosed in the Environment: Application of Environmental Psychology in Architecture and Urban Planning (5th ed.). Tehran: Tehran University Jihad Organization. [In Persian]
Sholeh, M., Sadeghi, A., Najafi, P., & Khaksar, Z. (2017). Evaluation of public territories based on observation and analysis of activity-behavioral patterns (Case study: Ahmadi Pedestrian Way, Shiraz). Urban Studies, 7(25), 45–62. [In Persian]
Soltanzadeh, H. (2012). Urban spaces and architecture in Iran. Tehran: Chahar Taagh. [In Persian]
Sommer, R. (1969). Personal space: The behavioral basis of design.
Su, Y.-L., & Reeve, J. (2010). A meta-analysis of the effectiveness of intervention programs designed to support autonomy. Educational Psychology Review, 23(2), 159–188.
Whorf, B. L. (1940). Science and linguistics. Technology Review, 42, 229-231.
Wu, C. H., & Fang, W. C. (2011). Combining the Fuzzy Analytic Hierarchy Process and the fuzzy Delphi method for developing critical competences of electronic commerce professional managers. Quality & Quantity, 45, 751–768.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 77 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 36 |
||