دانشگاه مازندران

 آمار

تعداد نشریات32
تعداد شماره‌ها581
تعداد مقالات5,665
تعداد مشاهده مقاله8,610,305
تعداد دریافت فایل اصل مقاله6,280,628
علی اکبری, افسانه, هوشمند, فاطمه, جمشیدی, آوان. (1405). نقش سیاست‌های تحریمی و روابط بین‌الملل بر شفافیت و سلامت مالی شرکت‌های صنایع شیمیایی ایران. پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 9(1), 183-210. doi: 10.22080/jpir.2026.30570.1500
افسانه علی اکبری; فاطمه هوشمند; آوان جمشیدی. "نقش سیاست‌های تحریمی و روابط بین‌الملل بر شفافیت و سلامت مالی شرکت‌های صنایع شیمیایی ایران". پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 9, 1, 1405, 183-210. doi: 10.22080/jpir.2026.30570.1500
علی اکبری, افسانه, هوشمند, فاطمه, جمشیدی, آوان. (1405). 'نقش سیاست‌های تحریمی و روابط بین‌الملل بر شفافیت و سلامت مالی شرکت‌های صنایع شیمیایی ایران', پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 9(1), pp. 183-210. doi: 10.22080/jpir.2026.30570.1500
علی اکبری, افسانه, هوشمند, فاطمه, جمشیدی, آوان. نقش سیاست‌های تحریمی و روابط بین‌الملل بر شفافیت و سلامت مالی شرکت‌های صنایع شیمیایی ایران. پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 1405; 9(1): 183-210. doi: 10.22080/jpir.2026.30570.1500

نقش سیاست‌های تحریمی و روابط بین‌الملل بر شفافیت و سلامت مالی شرکت‌های صنایع شیمیایی ایران

مطالعات راهبردی سیاست بین الملل
دوره 9، شماره 1 - شماره پیاپی 17، خرداد 1405، صفحه 183-210    اصل مقاله (704.61 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jpir.2026.30570.1500
نویسندگان
افسانه علی اکبری1؛ فاطمه هوشمند* 2؛ آوان جمشیدی3
11. دکتری علوم سیاسی مسایل ایران، مدرس دانشگاه ملی مهارت، ایلام، ایران
22. استادیار، گروه فنی مهندسی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایرانfhoushmand
33. دکترا حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی دانشگاه الزهراء، تهران، ایران. مدرس مدعو دانشگاه ملی مهارت (t.jamshidi@alzahra.ac.ir )
تاریخ دریافت: 07 آذر 1404،  تاریخ بازنگری: 13 بهمن 1404،  تاریخ پذیرش: 14 بهمن 1404 
چکیده
هدف: تحریم‌های اقتصادی طی دهه‌های اخیر یکی از عوامل اصلی تضعیف ساختار مالی شرکت‌های ایرانی بوده‌اند. این پژوهش با هدف بررسی اثر سیاست‌های تحریمی و وضعیت روابط بین‌الملل بر شفافیت و سلامت مالی شرکت‌های فعال در صنایع شیمیایی ایران انجام شد.
روش پژوهش: تحقیق حاضر از نوع کاربردی ـ توسعه‌ای و به روش توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد علّی‌ـ‌مقایسه‌ای است. جامعه آماری شامل شرکت‌های شیمیایی پذیرفته‌شده در بورس تهران طی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ می‌باشد. داده‌ها از منابع رسمی مانند سامانه کدال، بانک مرکزی و IMF استخراج و با استفاده از مدل رگرسیون داده‌های تابلوی پویا (GMM) تحلیل شدند. همچنین برای تبیین عمیق‌تر، تحلیل مضمون مصاحبه با ۱۵ مدیر مالی و حسابرس انجام گرفت.
یافته‌ها: نتایج کمی نشان داد شدت تحریم‌ها اثر منفی و معناداری بر شفافیت مالی (0.315β=-)و سلامت مالی (0.362β=-) دارد؛ در مقابل، بهبود روابط بین‌الملل اثر مثبت و معنادار بر هر دو متغیر وابسته نشان داد. تحلیل کیفی نیز بیانگر کاهش افشای داوطلبانه، افزایش هزینه‌های گزارشگری و تضعیف کنترل‌های بیرونی در دوره‌های تحریم بود. بااین‌حال، شرکت‌هایی که از فناوری‌های مالی و کنترل داخلی قوی‌تری بهره‌مند بودند، تاب‌آوری بیشتری داشتند.
نتیجه‌گیری: تحریم‌ها از طریق افزایش هزینه‌های تطابق، محدودیت دسترسی به نظام بانکی و کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران، شفافیت و سلامت مالی شرکت‌های شیمیایی را تضعیف می‌کنند. تقویت روابط بین‌الملل، پذیرش استانداردهای FATF و توسعه سامانه‌های گزارشگری دیجیتال می‌تواند نقش تعدیل‌کننده مؤثری در ارتقای شفافیت و پایداری مالی ایفا کند.
کلیدواژه‌ها
: تحریم‌های اقتصادی؛ روابط بین‌الملل؛ شفافیت مالی؛ سلامت مالی؛ صنایع شیمیایی
عنوان مقاله [English]
The role of sanctions policies and international relations on the transparency and financial health of Iranian chemical industry companies
نویسندگان [English]
Afsaneh aliakbari1؛ Fatemeh houshmand2؛ Avan jamshidi3
11. Ph.D. in Political Science of Iranian Issues, Lecturer, Mahrat National University, Ilam, Iran
22. Assistant Professor, Technical Engineering Department, Mahrat National University, Tehran, Iran. fhoushmand@nus.ac.ir
33. Ph.D., Department of Accounting, Faculty of Social and Economic Sciences, AlZahra University, Tehran, Iran, Lecturer at National Skill University. Email: t.jamshidi@alzahra.ac.ir
چکیده [English]
Purpose: Economic sanctions have been one of the main factors undermining the financial structure of Iranian firms over the past decades. This study aims to examine the impact of sanction policies and international relations on the financial transparency and financial health of Iranian chemical industry companies.
Methodology: The research is applied–developmental in purpose and descriptive–analytical in method, following a causal–comparative approach. The statistical population includes all chemical companies listed on the Tehran Stock Exchange during 2013–2023. Data were collected from official sources such as CODAL, the Central Bank of Iran, and IMF databases, and analyzed using the dynamic panel regression model (System GMM). Additionally, a thematic analysis based on semi-structured interviews with 15 senior financial managers and auditors was conducted.
Findings: Quantitative results revealed that the intensity of sanctions has a significant negative effect on financial transparency (β=-0.315) and financial health (β=-0.362). In contrast, improved international relations positively and significantly influence both dependent variables. Qualitative findings showed reduced voluntary disclosure, increased reporting costs, and weakened external controls under sanctions, while firms adopting digital reporting systems and stronger internal controls demonstrated higher resilience.
Conclusion: Sanctions weaken financial transparency and health by increasing compliance costs, restricting access to global banking systems, and eroding investor confidence. Strengthening international relations, adopting FATF standards, and developing digital financial reporting systems can play a moderating and restorative role in improving transparency and financial stability
کلیدواژه‌ها [English]
Economic sanctions, International relations, Financial transparency, Financial health, Chemical industries
مراجع
الف- فارسی

  • آرین تبار، احمد؛ فیل سرایی، مهدی؛ بختیاری، فائزه. (1402). «بررسی نقش عدم شفافیت اطلاعات مالی و کیفیت حسابرسی بر رابطه بین مالیات تهاجمی و همزمانی قیمت سهام در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار»، نشریه پژوهش های راهبردی بودجه و مالیه، 3(4): 89-127.
  • احمدی، سیده مرضیه. (۱393). «بررسی تأثیر تحریم اقتصادی بر شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران»، دومین کنفرانس بین المللی اقتصاد در شرایط تحریم، بابلسر، قابل دسترسی در: https://civilica.com/doc/309509
  • امام وردی، قدرت اله؛ جعفری، سیده محبوبه. (1398). «اثر بحران های مالی بر انتقال تکانه و سرریز نوسان میان بازارهای مالی توسعه یافته و ایران». اقتصاد مالی (اقتصاد مالی و توسعه)، 13(47 )، 63-84.
  • باقری دولت آبادی، علی. (1400). «تحلیل سه سطحی موانع سیاسی- اقتصادی پیش‌روی دولت سیزدهم برای پیشبرد دیپلماسی سلامت در خاورمیانه»، مطالعات راهبردی سیاست بین­الملل، (9)5: 7-24.
  • جعفری، سیده محبوبه. (1397). «تأثیر نوسان قیمت نفت بر رفتار سرمایه گذاری در اقتصاد ایران: کاربرد الگوی مارکوف سوئیچینگ»، پژوهش های رشد و توسعه اقتصادی، 8 (32): 95-110.
  • جمشیدیان، محمدامین؛ میرسپاسی، ناصر؛ دانش‌فرد، کرم اله. (۱۳۹۸). «طراحی مدل ارزیابی اجرای سیاست شفافیت در سازمان‌های دولتی ایران (مطالعه موردی: وزارت صنعت، معدن و تجارت)»، نشریه علم مدیریت استاندارد و کیفیت». 10(3): 1-41.
  • شهبازی میرزایی، موسی؛ کاشی زاده، سیدجواد. (۱۴۰۲). «بررسی عوامل مؤثر بر شفافیت بانکی در ایران؛ رویکرد داده‌های تابلویی»، پژوهش های راهبردی بودجه و مالیه، 5(3): 65-89.
  • صادقی، سیدکمال؛ قناتی، الناز؛ رستم پور، سعید؛ مزیدآبادی فراهانی، مجید. (1400). «تامین مالی نظام سلامت و شاخص توسعه انسانی در ایران». بیمه سلامت ایران، 4(4): 297-304.
  • کاشانی پور، محمد؛ جندقی، غلامرضا؛ رحمانی، محمد. (1397). «بررسی رابطه بین کیفیت گزارشگری مالی با افشا اطلاعات پایداری شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران». پژوهش های تجربی حسابداری، 18(29)، 1-21.
  • مرکز پژوهش‏های مجلس شورای اسلامی «جامعه اندیشکده‎ها» (۱۳۹۸). تدوین شاخص‌های شفافیت برای شرکت‌های تعاونی در ایران. قابل دسترسی در:
https://iranthinktanks.com/transparency-index-for-corporations

  • مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (۱۴۰۱). «تحریم‌های مالی و اثر آن بر صنایع شیمیایی ایران». تهران: دفتر مطالعات اقتصادی، قابل دسترسی در:
 https://saba-psi.ir/wp-content/uploads/2020/07/%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85.pdf

  • مصدق‌راد، علی محمد. (1404). «اثرات تحریم‌ها بر نظام سلامت: یک نامه به سردبیر». مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۸۳(۳):۲۳۲-۲۳۶.
  • نخعی، حبیب اله؛ صفایی، محسن؛ محمدزاده، مجتبی. (1402). «شناسایی متغیرهای موثر بر میزان گزارش گری پایداری شرکت های صنعت پتروشیمی»، اولین همایش ملی پژوهش های نو پدید در حسابداری، مالی، مدیریت و اقتصاد با رویکرد توسعه اکوسیستم نوآوری، تهران، قابل دسترسی در: https://civilica.com/doc/1922646
  • یاری، احسان؛ رضایی، دانش. (1400). «تحریم‌های بین‌المللی و امنیت انرژی جمهوری اسلامی ایران؛ با تأکید بر سرمایه‌گذاری خارجی و ورود فنّاوری نوین در بخش انرژی(2005-2015)». مطالعات راهبردی سیاست بین الملل، 5(9): 249-274.
ب- انگلیسی

  • Akins, B., Ng, J., & Verdi, R. S. (2018). Investor Competition over Information and the Role of Cross-Listing under Sanctions. Journal of Accounting and Economics, 66(2–3), 368–389.
  • Aloui, C., & Hkiri, B. (2020). Economic Sanctions, Political Risk, and Financial Transparency in Emerging Markets: Evidence from the MENA Region. Emerging Markets Review, 45, 100731.
  • Batmanghelidj, E. (2023). Are Sanctions Boosting Corporate Profits in Iran? Retrieved from: https://www.bourseandbazaar.org/articles/2023/3/9/are-sanctions-boosting-corporate-profits-in-iran
  • Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using Thematic Analysis in Psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
  • Cheratian, Iman; Goltabar, Saleh & Farzanegan, Mohammad Reza. (2022). "Survival Strategies under Sanctions: Firm-Level Evidence from Iran," CESifo Working Paper Series 9568, CESifo. https://erf.org.eg/app/uploads/2022/08/1661340224_818_799825_1569.pdf
  • Creswell, J. W. (2018). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (5th ed.). Sage Publications.
  • Eisenhardt, K. M. (1989). Building Theories from Case Study Research. Academy of Management Review, 14(4), 532–550.
  • Fashami, A. M., Boolaky, P. K., & Omoteso, K. (2020). Threats to Auditor Independence: Evidence from Iran. Athens Journal of Business & Economics. PDF: https://www.athensjournals.gr/business/2020-6-4-1-Fashami.pdf.
  • FATF (2022). Jurisdictions under Increased Monitoring. Financial Action Task Force. Retrieved from https://www.fatf-gafi.org/en/publications.html
  • FATF (Financial Action Task Force). (2018). Public Statement — High-Risk Jurisdictions subject to a Call for Action. https://www.fatf-gafi.org/en/publications/High-risk-and-other-monitored-jurisdictions/Public-statement-february-2018.html.
  • (2024). Country page: Iran. Financial Action Task Force. https://www.fatf-gafi.org/en/countries/detail/iran.html.
  • Fries, M. (2014). The repeal of economic sanctions against Iran: Global economic implications and opportunities for the chemical tanker sector (Master’s thesis). Erasmus University. PDF: https://thesis.eur.nl/pub/32922/Fries-M.-The-repeal-of-economic-sanctions-against-Iran-Global-economic-implications-and-opportunities-for-the-chemical-tanker-sector.pdf.
  • Ghasseminejad, S., & Jahan-Parvar, M. R. (2020). The Impact of Financial Sanctions: The Case of Iran 2011-2016. Federal Reserve Bank of Richmond Working Paper. Retrieved from: https://fedinprint.org/item/fedgif/88062
  • Ghodsi, M., & Karamelikli, H. (2022). The Impact of Sanctions Imposed by the European Union against Iran on their Bilateral Trade. World Trade Review. DOI: https://doi.org/10.1017/S1474745621000318).
  • Hassan, M. K., Paltrinieri, A., Dreassi, A., & Sclip, A. (2021). The Impact of Political Uncertainty and Economic Sanctions on Corporate Financial Transparency. International Review of Financial Analysis, 76, 101789.
  • IMF (2021). Financial Stability Report: Effects of Sanctions and Capital Market Restrictions in Developing Economies. International Monetary Fund. Retrieved from https://www.imf.org/en/Publications
  • (2024). Staff Report for the 2024 Article IV Consultation — Islamic Republic of Iran. International Monetary Fund: https://www.imf.org/en/Countries/IRN
  • (2024). Staff Report for the 2024 Article IV Consultation — Islamic Republic of Iran. International Monetary Fund (see Iran country page for reports). https://www.imf.org/en/Countries/IRN.
  • Laudati, D., & Pesaran, M. H. (2021). Identifying the Effects of Sanctions on the Iranian Economy Using Newspaper Coverage. Retrieved from: https://arxiv.org/abs/2110.09400
  • Massol, O. (2023). Trade sanctions and international market integration: Evidence from the sanctions on Iranian methanol exports. The World Economy / IFPEN. PDF (open access): https://openaccess.city.ac.uk/id/eprint/30383/8/World%20Economy%20-%202023%20-%20Massol%20-%20Trade%20sanctions%20and%20international%20market%20integration%20%20Evidence%20from.pdf.
  • Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2020). Qualitative Data Analysis: A Methods Sourcebook (4th ed.). Sage Publications.
  • Rezaeifar, S. (2024). The consequences of international sanctions on Iran trade control system. University of Liège. PDF: https://matheo.uliege.be/bitstream/2268.2/21950/4/The%20consequences%20of%20international%20sanctions%20on%20Iran%20trade%20control%20system.pdf.
  • Roudari, S., Ahmadian-Yazdi, F., Arabi, S. H., & Hammoudeh, S. (2023). Sanctions and the Iranian stock market: Does the institutional quality matter? (Article). Sciencedirect / Borsa Istanbul Review. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2214845023000510
  • Shirvani, A., & Volchenkov, D. (2019). A Regulated Market Under Sanctions: On Tail Dependence Between Oil, Gold, and Tehran Stock Exchange Index. Retrieved from: https://arxiv.org/abs/1911.01826
  • The Economic Journal (2022). On Target? Sanctions and the Economic Interests of Elite Policymakers in Iran. Retrieved from: https://academic.oup.com/ej/article/133/649/159/6651680
  • Torbat, A. E. (2005). Impacts of the US Trade and Financial Sanctions on Iran. The World Economy.Wiley/ScienceDirect): https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1467-9701.2005.00671.x
  • UNCTAD (2021). Trade and Development Report: Impact of Sanctions on Industrial Sectors. United Nations Conference on Trade and Development. Retrieved from https://unctad.org
  • World Bank (2020). Iran Economic Monitor: Weathering Economic Challenges. The World Bank Group. Retrieved from https://www.worldbank.org/en/country/iran/publication
  • World Bank. (2020). Iran Economic Monitor – Fall 2020: Weathering the Triple-Shock. World Bank. https://www.worldbank.org/en/country/iran/publication/iran-economic-monitor-fall-2020Bottom of Form
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 41
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 30


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب