پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 568 |
| تعداد مقالات | 5,511 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,345,061 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,175,299 |
حکم جنایت ناشی از عوامل ماوراءالطبیعه در فقه اسلام و حقوق ایران | ||
| پژوهشنامه حقوق تطبیقی | ||
| مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از تاریخ 27 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/lps.2026.31829.1889 | ||
| نویسندگان | ||
| علی نیازی1؛ حسن حاجی تبار فیروزجائی2؛ ابو الحسن شاکری3؛ سیدمهدی احمدی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه حقوق، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران | ||
| 3استاد گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 4استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 29 اردیبهشت 1405، تاریخ بازنگری: 25 خرداد 1405، تاریخ پذیرش: 27 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| مسأله «عوامل ماوراءالطبیعه» و نسبت آن با مسئولیت کیفری، از مباحث چالشی در قلمرو فقه اسلام (امامیه و عامه) و حقوق کیفری ایران است. منظور از عوامل ماوراءالطبیعه پدیدههایی مانند سحر، جادو، طلسم، جنگیری و چشمزخم است که گاه بهعنوان منشأ صدمات جسمی، روانی یا حتی مرگ مطرح میشوند و در باب جنایات بهعنوان افعال غیرمادی (معنوی) مورد توجه فقها و دکترین حقوقی قرار گرفتهاند. مسأله اصلی پژوهش آن است که رویکرد فقه اسلام و نظام کیفری ایران نسبت به تأثیر عوامل ماوراءالطبیعه بهعنوان یکی از اسباب تحقق مسئولیت کیفری در جنایات چگونه است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و کتابخانهای و با هدف تبیین و تحلیل دیدگاه فقهای امامیه و عامه و حقوق کیفری ایران انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که در فقه اسلام، دیدگاه مشهور فقهای امامیه و عامه قائل به امکان تحقق جنایت از طریق عوامل ماورایی است؛ بهگونهای که در صورت نوعاً کشنده بودن فعل یا وجود قصد جنایت و احراز رابطه علیت، حکم به قصاص یا دیه داده میشود. در مقابل، اقلیتی از فقها به دلیل غیرمادی بودن این عوامل و دشواری اثبات رابطه سببی، تحقق جنایت عمدی را نپذیرفته و صرفاً تعزیر مرتکب را قابل اعمال میدانند. در حقوق کیفری ایران نیز، با وجود فقدان نص خاص درباره همه مصادیق عوامل ماورایی، با استناد به عمومات قانون مجازات اسلامی و پذیرش جنایت با وسایل غیرمادی، در صورت اثبات رابطه سببیت، مسئولیت کیفری برقرار میشود. در مجموع، میان رویکرد حقوق کیفری ایران و دیدگاه مشهور فقهای امامیه شباهت و همسویی قابل توجهی وجود دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عوامل ماوراءالطبیعه؛ مسئولیت کیفری؛ افعال غیرمادی؛ رابطه سببیت؛ فقه اسلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Legal Status of Crimes Resulting from Supernatural Factors in Islamic Jurisprudence and Iranian Law | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ali Niazi oorimi1؛ Hasan HajiTabar Firoozjaei2؛ Abolhasan Shakeri3؛ Seyed Mehdi Ahmadi4 | ||
| 1sari | ||
| 2Associate Professor, Department of Law, Qaemshahr Branch, Islamic Azad University, Qaemshahr, Iran | ||
| 3Professor, Law Department, University of Mazandaran, Babolsar, Iran | ||
| 4Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Law and Faculty Member, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The issue of supernatural factors and their relation to criminal liability is one of the challenging topics in Islamic jurisprudence (both Shiʿa and Sunni) and Iranian criminal law. Supernatural factors refer to phenomena such as sorcery, magic, talismans, exorcism, and the evil eye, which are sometimes regarded as the cause of physical, psychological, or even fatal harm, and have been discussed by jurists and legal scholars in the context of crimes as non-material (spiritual) acts. The main question of this research is how Islamic jurisprudence and the Iranian criminal justice system approach the impact of supernatural factors as one of the grounds for establishing criminal liability in crimes. This study was conducted using a descriptive-analytical and library-based method, with the aim of explaining and analyzing the views of Shiʿa and Sunni jurists as well as Iranian criminal law. The findings show that, in Islamic jurisprudence, the dominant view among both Shiʿa and Sunni jurists accepts the possibility of committing a crime through supernatural means; thus, if the act is normally lethal, or if there is criminal intent and a causal relationship is established, qisas or diyya may be imposed. In contrast, a minority of jurists, due to the non-material nature of these factors and the difficulty of proving causation, do not accept the occurrence of intentional homicide and consider only taʿzir punishment applicable to the offender. In Iranian criminal law, although there is no specific provision covering all manifestations of supernatural factors, criminal liability may still be established based on the general principles of the Islamic Penal Code and the recognition of crimes committed through non-material means, provided that causation is proven. Overall, there is a significant degree of similarity and alignment between Iranian criminal law and the dominant view of Shiʿa jurists. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Supernatural factors, criminal liability, non-material acts, causal relationship, Islamic jurisprudence | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 |
||