پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 581 |
| تعداد مقالات | 5,665 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,610,298 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,280,627 |
از سازگاری بومشناختی تا فشار بر منابع آب: مطالعهای جامعهشناختی درباره تحولات نظام غذایی در مناطق خشک ایران | ||
| جامعه و محیط زیست | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 28 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقالهی پژوهشی استخراج از رساله و پایاننامه | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jsn.2026.31908.1157 | ||
| نویسندگان | ||
| مهشید طالبی صومعه سرایی* 1؛ فاطمه مقدسی2 | ||
| 1استادیار گروه علوم اجتماعی جامعهشناسی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 10 خرداد 1405، تاریخ بازنگری: 20 خرداد 1405، تاریخ پذیرش: 28 تیر 1405 | ||
| چکیده | ||
| تغییرات رژیم غذایی در ایران صرفاً ناشی از تحول ذائقه یا سبک زندگی نبوده، بلکه در پیوند با سیاستگذاریهای کلان کشاورزی، تحولات اقتصادی و فرهنگی، و گسترش نظامهای تولید و مصرف مدرن شکل گرفته است. در کشوری با اقلیم خشک و نیمهخشک هرگونه تغییر در الگوی تولید و مصرف غذا میتواند پیامدهای گستردهای برای منابع آب و پایداری محیط زیست داشته باشد. در چنین شرایطی، گذار از الگوهای تغذیهای سنتی و نسبتاً سازگار با اقلیم به الگوهای پرآببر به یکی از عوامل مهم فشار بر منابع آبی و تشدید بحران زیستمحیطی کشور تبدیل شده است. این پژوهش با رویکردی کیفی و میانرشتهای انجام شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که الگوهای تغذیهای سنتی در ایران، بهویژه در مناطق خشک، در پیوندی نزدیک با محدودیتهای بومشناختی شکل گرفته بودند و بر مصرف محصولات بومی کمآببر مانند غلات، حبوبات و فرآوردههای محلی استوار بودند. در حالیکه عوامل چندگانهای موجب فاصله گرفتن از الگوهای بومی کمآببر و گسترش تولید و مصرف محصولات پرمصرف آب گردید که پیامد آن افزایش فشار بر منابع آب، افت سطح آبهای زیرزمینی و تشدید بحرانهای زیستمحیطی بوده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که تحولات تغذیهای در ایران نهتنها یک تغییر فرهنگی یا اقتصادی، بلکه بخشی از یک فرایند ساختاری در نظام تولید و مصرف غذاست که تأثیرات قابل توجهی بر پایداری محیط زیست و مدیریت منابع آبی کشور داشته است. بنابراین، مواجهه با بحران آب مستلزم بازاندیشی در سیاستهای کشاورزی، الگوهای تولید و مصرف غذا و حرکت به سوی نظامهای تغذیهای سازگار با ظرفیتهای بومشناختی منطقه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نظام غذایی؛ سازگاری بومشناختی؛ منابع آب؛ گذار تغذیهای؛ پایداری محیط زیست | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| From Ecological Adaptation to Pressure on Water Resources: A Sociological Study of Food System Developments in the Arid Regions of Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mahshid talebi1؛ Fatemeh Moghadasi2 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Social Sciences, Sociology, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran. | ||
| 2PhD student in Economic Sociology and Development, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The present study examines the transformation of dietary patterns in Iran and its environmental consequences. The core issue of this research is that changes in dietary patterns in Iran are not merely the result of evolving tastes or lifestyles, but are intertwined with macro-agricultural policies, economic and cultural developments, and the expansion of modern systems of production and consumption. In a country where the vast majority of the land is located in arid and semi-arid climates, the transition from traditional, climate-resilient dietary patterns to water-intensive ones has become a significant factor in increasing pressure on water resources and exacerbating the country’s environmental crisis. This research employs a qualitative and interdisciplinary approach. The findings indicate that traditional dietary patterns in Iran, especially in arid regions, were formed in close connection with ecological constraints and were based on the consumption of indigenous, water-efficient products such as grains, legumes, and local produce. These patterns, alongside traditional water management techniques like *qanats* and local water distribution systems, created a historical adaptation between food requirements and the capacity of natural resources. Consequently, the research results suggest that dietary changes in Iran are not merely cultural or economic shifts, but part of a structural process within the food production and consumption system that has had profound impacts on environmental sustainability and the management of the country's water resources. Therefore, addressing the water crisis requires a rethinking of agricultural policies, food production and consumption patterns, toward dietary systems that are compatible with the country's ecological capacities. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Food system, ecological adaptation, water resources, nutritional transition, environmental sustainability | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||