پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 581 |
| تعداد مقالات | 5,665 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,610,298 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,280,627 |
بررسی تطبیقی دادرسی اساسی گفت و گویی در کانادا، نیوزلند، انگلستان و حقوق اساسی ایران | ||
| پژوهشنامه حقوق تطبیقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/lps.2026.30803.1842 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین میراحمدی1؛ محمد جواهری* 2 | ||
| 1دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| 2دانشگاه شیراز | ||
| تاریخ دریافت: 29 بهمن 1404، تاریخ بازنگری: 02 مرداد 1405، تاریخ پذیرش: 12 مرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| دادرسی اساسی در هر دو مدل آمریکایی و اروپایی مبتنی بر بررسی مغایرت قوانین عادی با قانون اساسی و لغو اثر آنها در صورت مغایرت است. دادرسی اساسی گفت و گویی یا خفیف به نحوه نظارت بر مطابقت قوانین عادی با هنجار برتر در کشورهای انگلستان، نیوزلند و کانادا اطلاق میشود و به عنوان مدل سوم دادرسی اساسی شناسایی گشته است. در این شیوه نهاد دادرس اساسی در عین نظارت و سنجش مطابقت قوانین با هنجار برتر، تصمیم گیر نهایی نیست و تصویب نهایی بر عهده نهادهای سیاسی و انتخاب کنندگان آنها قرار دارد. این نوع دادرسی اساسی با نگرش هنجارگرایانه پوزیتیویستی سازگاری ندارد و با فلسفه حقوق سیاست گرا بهتر توجیه می گردد. نظارت اساسی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران را نیز می توان از جهاتی با دادرسی اساسی گفتگویی قابل قیاس دانست. پس از بروز نیازهای جامعه که تصویب قانون برای پاسخگویی به آنها با ایرادات شورای نگهبان مواجه گشت، رهبر وقت نظام در سال ۱۳۶0 در پاسخ به نامه رئیس مجلس مقرر کردند که مجلس می تواند آنچه برای جلوگیری از اختلال نظام ضرورت دارد پس از تشخیص اکثریت نمایندگان به قانون تبدیل کند. پس از پاره مخالفتها اما، مجدداً در نامه های دیگر این اکثریت را به دو سوم ارتقا دادند و در نهایت فرایند تشخیص مصلحت جایگزین رویه های فوق گشت و در اصلاح قانون اساسی جای گرفت. رویه های مزبور تصمیم گیری نهایی در مورد قانون اساسی را بر عهده کنشگران سیاسی قرار می دهند که مشابه دادرسی اساسی خفیف اند. سوال اصلی مقاله حاضر در مورد مبانی و کیفیت دادرسی اساسی گفت و گویی می باشد که آن را در عین اذعان به تفاوتهای ماهوی، قابل قیاس با موردی مشابه در سابقه تاریخی حقوق اساسی ایران و گزینه ای جهت طراحی تطبیقی قانون اساسی می داند | ||
| کلیدواژهها | ||
| حقوق اساسی کشورهای مشترک المنافع؛ دادرسی اساسی گفتگویی یا خفیف؛ مجمع تشخیص مصلحت نظام؛ نهادگرایی حقوقی؛ هنجارگرایی حقوقی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Comparative Study of Dialogic Constitutional Review in Canada, New Zealand, and the UK, and Iranian Constitutional Law | ||
| نویسندگان [English] | ||
| hossein mirahmadi1؛ Mohammad Javaheri tehrani2 | ||
| 1law and poitical science faculty: shiraz university: shraz: iran | ||
| 2Shiraz university | ||
| چکیده [English] | ||
| While traditional models of constitutional review (American and European) empower courts to invalidate laws, the "dialogic" or "weak-form" model, seen in systems like the UK and Canada, offers a distinct alternative. In this approach, courts can declare laws incompatible with constitutional norms but cannot annul them outright. The final decision is deferred to political bodies (e.g., Parliament), fostering an inter-institutional dialogue rather than imposing judicial supremacy. This article conducts a comparative analysis of this dialogic model and the constitutional review mechanism in the Islamic Republic of Iran. It demonstrates that, despite foundational differences, Iran's system exhibits key dialogic characteristics. Historically, repeated deadlocks between the elected Parliament and the supervisory Guardian Council led to the creation of the Expediency Discernment Council as a final political arbitrator. This institution, legitimized through constitutional amendment, resolves fundamental disputes by balancing constitutional principles with political expediency, thereby placing ultimate decisional authority in a political rather than a purely judicial body. The study concludes that the Iranian framework, through its unique hybrid structure, functionally aligns with the core premise of dialogic constitutionalism: the avoidance of rigid judicial finality and the incorporation of political institutions in the resolution of fundamental constitutional conflicts. This analysis contributes to broader comparative constitutional scholarship by illustrating how dialogic principles can manifest in diverse legal and political contexts. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Dialogic constitutional review, constitutional law in commonwealth countries, legal normativism, expediency discernment council, comparative constitutional design | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 |
||