دانشگاه مازندران

 آمار

تعداد نشریات32
تعداد شماره‌ها591
تعداد مقالات5,779
تعداد مشاهده مقاله8,660,788
تعداد دریافت فایل اصل مقاله6,342,643
سوادکوهی, مجتبی, مهدوی, فاطمه, حبیبی, جواد. (1405). حکمرانی جهانی داده‌های ژنومی و الگوریتمی؛ مطالعۀ تطبیقی تعهدات و ظرفیت‌های ایران و اتحادیۀ اروپا در چارچوب امنیت سایبری– زیستی. پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 9(2), 247-274. doi: 10.22080/jpir.2026.31587.1570
مجتبی سوادکوهی; فاطمه مهدوی; جواد حبیبی. "حکمرانی جهانی داده‌های ژنومی و الگوریتمی؛ مطالعۀ تطبیقی تعهدات و ظرفیت‌های ایران و اتحادیۀ اروپا در چارچوب امنیت سایبری– زیستی". پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 9, 2, 1405, 247-274. doi: 10.22080/jpir.2026.31587.1570
سوادکوهی, مجتبی, مهدوی, فاطمه, حبیبی, جواد. (1405). 'حکمرانی جهانی داده‌های ژنومی و الگوریتمی؛ مطالعۀ تطبیقی تعهدات و ظرفیت‌های ایران و اتحادیۀ اروپا در چارچوب امنیت سایبری– زیستی', پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 9(2), pp. 247-274. doi: 10.22080/jpir.2026.31587.1570
سوادکوهی, مجتبی, مهدوی, فاطمه, حبیبی, جواد. حکمرانی جهانی داده‌های ژنومی و الگوریتمی؛ مطالعۀ تطبیقی تعهدات و ظرفیت‌های ایران و اتحادیۀ اروپا در چارچوب امنیت سایبری– زیستی. پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 1405; 9(2): 247-274. doi: 10.22080/jpir.2026.31587.1570

حکمرانی جهانی داده‌های ژنومی و الگوریتمی؛ مطالعۀ تطبیقی تعهدات و ظرفیت‌های ایران و اتحادیۀ اروپا در چارچوب امنیت سایبری– زیستی

مطالعات راهبردی سیاست بین الملل
مقاله 9، دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 18، مرداد 1405، صفحه 247-274    اصل مقاله (825.07 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jpir.2026.31587.1570
نویسندگان
مجتبی سوادکوهی1؛ فاطمه مهدوی* 2؛ جواد حبیبی1
1گروه حقوق، واحد قائم‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم‌شهر، ایران.
2گروه الهیات، واحد قائم شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر، ایران.
تاریخ دریافت: 02 اردیبهشت 1405،  تاریخ بازنگری: 22 خرداد 1405،  تاریخ پذیرش: 24 خرداد 1405 
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی حکمرانی داده‌های ژنومی و الگوریتمی در ایران و اتحادیۀ اروپا و پیامدهای آن بر امنیت سایبری ـ زیستی انجام شده است. پرسش پژوهش آن است که تفاوت در چارچوب‌های حقوقی، کیفیت نهادی و الگوهای حکمرانی داده در ایران و اتحادیۀ اروپا چگونه به امنیت سایبری ـ زیستی و کنترل تهدیدات زیست‌فناوری منجر می‌شود. فرضیه پژوهش این است که اتحادیۀ اروپا به دلیل نهادهای تنظیم‌گر و رژیم‌های حقوقی سخت‌گیرانه، سطح بالاتری از امنیت سایبری ـ زیستی را فراهم می‌کند؛ درحالی‌که ایران به دلیل فقدان معماری منسجم داده‌ای و پیوند ناکافی میان سیاست‌گذاری زیستی و سایبری، با محدودیت‌هایی در کنترل ریسک‌ها مواجه است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر نظریه‌های حکمرانی جهانی و رژیم‌های بین‌المللی فناوری است. یافته‌ها نشان می‌دهد اتحادیۀ اروپا از تنظیم‌گری چندسطحی، مقررات حفاظت از داده و تاب‌آوری در برابر تهدیدات سایبری ـ زیستی برخوردار است؛ حکمرانی داده در ایران پراکنده و نهادمحور بوده و در مقررات یکپارچه، زیرساخت‌های داده و مشارکت در شبکه‌های تنظیم‌گری با محدودیت مواجه است. بنابراین، معماری نهادی منسجم، قواعد الزام‌آور، استانداردسازی حفاظت از داده، تقویت پیوند سیاست‌گذاری زیستی و سایبری برای کاهش ریسک‌ها و تقویت امنیت سایبری ـ زیستی ایران است.
کلیدواژه‌ها
حکمرانی داده‌های ژنومی؛ امنیت سایبری- زیستی؛ رژیم‌های فناوری؛ هوش مصنوعی؛ حفاظت از داده
عنوان مقاله [English]
Global Governance of Genomic and Algorithmic Data; A Comparative Study of Iran’s and the European Union’s Commitments and Capacities within a Cyber Biosecurity Framework
نویسندگان [English]
Mojtaba Savadkoohi1؛ Fatemeh Mahdavi2؛ Javad Habibi1
1Department of Law, Qas, C., Islamic Azad University, Qaemshahr, Iran.
2Department of Theology, Qas, C., Islamic Azad University, Qaemshahr, Iran.
چکیده [English]
This study analyzes genomic and algorithmic data governance in Iran and the European Union, focusing on its implications for cyber-biosecurity and risks associated with emerging technologies. The research question is how differences in legal frameworks, institutional quality, and data governance patterns produce varying levels of cyber-biosecurity and control over intelligent biotechnology threats. The study hypothesizes that the European Union, due to strong regulatory institutions and stringent legal regimes, achieves higher cyber-biosecurity, whereas Iran, lacking a coherent data governance architecture and integration between biological and cyber policymaking, faces greater limitations in risk control. Using a descriptive-analytical method and comparative approach, the research draws on global governance, international technology regimes, and relational biosecurity theories. Findings show that the European Union benefits from coordinated multilevel regulation, comprehensive data protection rules, and greater resilience against cyber-biological threats, while serving as an international standard-setting actor. In contrast, Iran’s data governance remains fragmented and institution-centered, with limitations in integrated regulation, secure data infrastructure, and participation in transnational regulatory networks. The study concludes that genomic data governance requires coherent institutional architecture, binding rules, standardized protection mechanisms, stronger integration of biological and cyber policymaking, enhanced regulatory capacity, and engagement with international technology regimes.
کلیدواژه‌ها [English]
Genomic Data Governance, Cyber‑Biosecurity, Technology Regimes, Artificial Intelligence, Data Protection
مراجع
الف- فارسی

  • آساد، محمدتقی. (1404). مبانی ژنتیک. تهران: جهاد دانشگاهی.
  • البرزی، محمود. (1404). الگوریتم ژنتیک. تهران: صنعتی شریف.
  • زهرایی، بنفشه. (1403). الگوریتم ژنتیک و بهینه­سازی مهندسی. تهران: گوتنبرگ.
  • شهسواری، ناصر. (1404). برنامه‌ریزی و زمان‌بندی تولید با رویکرد الگوریتم‌های فراابتکاری. تهران: کیان.
  • صنیعی، محمد. (1403). الگوریتم‌های تکاملی و محاسبات زیستی. تهران: دانش.
  • طالعی، علیرضا. (1403). مقدمه‌ای بر ژنتیک بیومتری. تهران: دانشگاه تهران.
  • علیمردانی، آرش. (1403). ژنتیک و جرم. تهران: مجد.
  • محمدی، امیر. (1404). الگوریتم ژنتیک پزشکی. تهران: اندیشه.
  • مولاپور، جاوید. (1404). پروژه‌های کاربردی هوش مصنوعی در پایتون. تهران: دیباگران.
  • میرهاشمی، زهرا. (1404). فناوری ژنتیک انسانی. تهران: مجد.
ب- انگلیسی

  • Altenburg, T., & Bhasin, S. (2022). Governing digitalization: Global technology regimes and innovation systems. Journal of Industrial and Corporate Change, 31(4), 987-1005.
  • Doudna, J. A., & Shankar, E. (2024). Global governance for biotechnology and artificial intelligence: The need for shared regulatory frameworks. Journal of Nature, (628), 29-48. https://doi.org/10.1038/d41586-024-00922-6n, M. (2023). Contestation and Polarization in Global Governance. New York: Edward Elgar Publishing.
  • Erlich, Y., & Gymrek, M. (2024). Re-identification risks in genomic data sharing and artificial intelligence. Journal of Cell Genomics, 4(2), 217-235.
  • Esvelt, K. M., & Smith, J. C. (2024). Emerging biosecurity risks from generative artificial intelligence. Journal of Human Science, (383), 846-848.
  • Finnemore, M., & Farrell, H. (2022). The end of cyber-anarchy? How to build a new digital order? Journal of Foreign Affairs, 101(3), 30-41.
  • Hofferberth, M. (2023). Global Policymaking: The Patcheork of Global Governance. Journal of Global Policy, 28(2), 147-169.
  • Jasanoff, S., & Pearlman, A. (2024). Governing artificial intelligence in biotechnology: Policy pathways for global health security. The Lancet Digital Health, 6(2), 265-291.
  • Kica, E., & Bowman, D. M. (2021). Governing emerging technologies through international regimes: The case of gene editing. Technology in Society, (66), 469-487.
  • Kim, S. (2023). Standards as global technology regimes: The geopolitics of setting international technology standards. Journal of International Business Policy, 6(2), 153-170.
  • Kuznetsov, D. A., & Mishra, V. (2023). Global technology governance in the age of AI: Challenges for international regimes. Journal of AI & Society, (38), 1479-1492.
  • Leeds, B. A., Mosley, L., Rosendorff, B. P., & Zarakol, A. (2025). The Future of Global Governance and World Order. Journal of Cambridge Core, 79(1), 43- 68.
  • Loginova, A., & Cooper, A. (2024). Global Governance. London: Routledge.
  • Millett, P., & Kuzma, J. (2023). Synthetic biology, cyberbiosecurity, and regulatory challenges in the European Union. Journal of Trends in Biotechnology, 41(11), 1203-1221.
  • Organisciak, P., & Milanovic, F. (2023). DNA data storage and cybersecurity: Regulatory perspectives in the European Union. Journal of ACS Synthetic Biology, 12(9), 2392-2410.
  • Palmer, M. J., & West, R. (2024). AI‑driven genomic design and emerging biosecurity risks: Implications for European governance. Journal of Nature Biotechnology, 42(5), 612-630.
  • Phillips, M., & Knoppers, B. M. (2024). Securing genomic data infrastructures in Europe: Governance frameworks for trusted sharing. Journal of Nature Medicine, 30(2), 245-261.
  • Raszkowski, A., & Wroblewski, P. (2023). Cyber-biosecurity challenges in European biotechnology governance. Frontiers in Bioengineering and Biotechnology, (11), 284-308.
  • Shabani, M. (2025). European governance for AI‑enabled genomic analysis: Ethical, legal, and cybersecurity considerations. Journal of Regulation & Governance, 19(1), 55-70.
  • Shabani, M., & Borry, P. (2023). Genomic data governance in the European Union: Balancing data protection and data sharing under the GDPR. European Journal of Human Genetics, 31(4), 482-499.
  • Sharon, T. (2023). Algorithmic governance in the European digital health ecosystem. Journal of Big Data & Society, 10(2), 1-20.
  • Sterckx, S., & Van Assche, K. (2024). The European Health Data Space and the future of genomic data governance. Journal of Law and the Biosciences, 11(1), 1-22.
  • Studzinski, N. G., Kent, R., & Korowicz, D. (2025). Towards the Governance of Global Systemic Risk. Journal of Global Governance, 31(2), 113-136.
  • Veale, M., & Borgesius, F. Z. (2023). Demystifying the EU Artificial Intelligence Act. Journal of Computer Law & Security Review, 5(1), 370-395.
  • Weiss, T. G., & Wikinson, R. (2023). International Organization and Global Governance. London: Routledge.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 40
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 4


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب