دانشگاه مازندران

 آمار

تعداد نشریات32
تعداد شماره‌ها591
تعداد مقالات5,779
تعداد مشاهده مقاله8,660,788
تعداد دریافت فایل اصل مقاله6,342,639
رفیع, حسین. (1405). امنیت انرژی هند در گذار ژئوپلیتیکی نظام انرژی جهانی: فرصت‌ها و چالش‌های راهبردی. پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 9(2), 155-186. doi: 10.22080/jpir.2026.32621.1621
حسین رفیع. "امنیت انرژی هند در گذار ژئوپلیتیکی نظام انرژی جهانی: فرصت‌ها و چالش‌های راهبردی". پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 9, 2, 1405, 155-186. doi: 10.22080/jpir.2026.32621.1621
رفیع, حسین. (1405). 'امنیت انرژی هند در گذار ژئوپلیتیکی نظام انرژی جهانی: فرصت‌ها و چالش‌های راهبردی', پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 9(2), pp. 155-186. doi: 10.22080/jpir.2026.32621.1621
رفیع, حسین. امنیت انرژی هند در گذار ژئوپلیتیکی نظام انرژی جهانی: فرصت‌ها و چالش‌های راهبردی. پژوهشنامه مدیریت اجرایی, 1405; 9(2): 155-186. doi: 10.22080/jpir.2026.32621.1621

امنیت انرژی هند در گذار ژئوپلیتیکی نظام انرژی جهانی: فرصت‌ها و چالش‌های راهبردی

مطالعات راهبردی سیاست بین الملل
مقاله 6، دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 18، مرداد 1405، صفحه 155-186    اصل مقاله (779.1 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jpir.2026.32621.1621
نویسنده
حسین رفیع*
دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
تاریخ دریافت: 14 مرداد 1405،  تاریخ بازنگری: 19 مرداد 1405،  تاریخ پذیرش: 23 مرداد 1405 
چکیده
گذار ژئوپلیتیکی نظام انرژی جهانی، با تشدید رقابت قدرت‌های بزرگ، بی‌ثباتی بازارهای انرژی، تحولات ژئوپلیتیکی مناطق تولیدکننده و شتاب‌گیری گذار انرژی، معادلات امنیت انرژی دولت‌ها را دستخوش تغییر کرده است. هند به‌عنوان یکی از اقتصادهای بزرگ و رو به رشد جهان، به دلیل افزایش تقاضای انرژی و وابستگی قابل‌توجه به واردات نفت، گاز و زغال‌سنگ، در برابر این تحولات با فرصت‌ها و چالش‌های راهبردی هم‌زمان مواجه است. پرسش اصلی پژوهش این است که «گذار ژئوپلیتیکی نظام انرژی جهانی چه تأثیری بر امنیت انرژی هند دارد؟». فرضیه پژوهش بر این مبنا استوار است که «این گذار، ضمن فراهم‌کردن فرصت‌هایی برای تنوع‌بخشی به منابع و شرکای انرژی و افزایش قدرت چانه‌زنی هند، آسیب‌پذیری‌های ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی جدیدی نیز ایجاد کرده است». پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و اینترنتی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد رقابت آمریکا و چین، روابط انرژی با روسیه، وابستگی به خاورمیانه و آسیب‌پذیری مسیرهای انتقال، امنیت انرژی هند را تحت تأثیر قرار داده‌اند. در نتیجه، تنوع‌بخشی، دیپلماسی انرژی و توسعه انرژی‌های پاک، ارکان تاب‌آوری راهبردی هند هستند.
کلیدواژه‌ها
راهبردهای انرژی‌محور هند؛ امنیت انرژی؛ ژئوپلیتیکی نظام انرژی جهانی؛ چند هم‌سویی انرژی؛ تاب‌آوری انرژی
عنوان مقاله [English]
India’s Energy Security amid the Geopolitical Transition of the Global Energy System: Strategic Opportunities and Challenges
نویسندگان [English]
Hossein Rafie
Associat Professor, Department of Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Mazandaran.
چکیده [English]
The geopolitical transition of the global energy system, marked by intensifying great-power competition, energy market volatility, geopolitical transformations in producing regions, and the accelerating energy transition, has reshaped the energy security calculus of states. As one of the world’s majors and rapidly growing economies, India faces simultaneous strategic opportunities and challenges due to rising energy demand and substantial dependence on imported oil, natural gas, and coal. The central question of this study is: “How does the geopolitical transition of the global energy system affect India’s energy security?” The study hypothesizes that “while this transition creates opportunities for diversifying energy sources and partners and enhancing India’s bargaining power, it also generates new geopolitical and geoeconomic vulnerabilities.” Adopting a qualitative, descriptive-analytical approach and drawing on library and internet-based research, this study finds that US-China competition, energy relations with Russia, dependence on the Middle East, and vulnerabilities along energy transit routes significantly affect India’s energy security. Accordingly, diversification, energy diplomacy, and the development of clean energy constitute key pillars of India’s strategic energy resilience.
کلیدواژه‌ها [English]
India’s Energy Strategies, Energy Security, Geopolitics of the Global Energy System, Energy Multi-Alignment, Energy Resilience
مراجع
الف- فارسی

  • امام‌وردی، حسین و رحمتی، رضا (1404). تأثیر ساختار ایندو - پاسیفیک بر رقابت هند و چین. فصل­نامۀ علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 31(130)، 28-3.
  • امامی‌فر، علی؛ سازمند، بهاره و مظفری فلارتی، مازیار (1402). تأثیر تحریم‌های جنگ اوکراین بر روابط دفاعی هند و روسیه. مطالعات کشورها، 1(4)، 697-667.
  • بدیعی‌ازنداهی، مرجان؛ زارعی، بهادر و برزگرزاده زرندی، معین (1401). تأثیرگذاری ژئوپلیتیک انرژی بر تأمین امنیت منطقه‌ای جنوب آسیا با تأکید بر نقش هند و چین در قرن 21. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 54(4)، 1545-1561.
  • پوررمضان، پرهام و تیشه‌یار، ماندانا (1402). دیپلماسی اقتصادی هندوستان در عمان (از 2014 تا 2021). فصل­نامۀ سیاست خارجی، 37(4)، 204-183.
  • جعفری، یوسف؛ حاجی‌مینه، رحمت و شفیعی، نوذر (1404). رقابت‌های ژئوپلتیکی چین و هند در عرصۀ کریدورها در پرتو نقش‌آفرینی آمریکا. فصل­نامۀ مطالعات بین‌‌المللی، 22(2)، 336-313.
  • حاتمی، محمدرضا (1400). روابط هند و آمریکا در برابر چین بعد از حادثۀ 11 سپتامبر. جستارهای سیاسی معاصر، 12(2)، 22-2.
  • رمضان‌پور، پرهام و تیشه‌یار، ماندانا (1404). دیپلماسی اقتصادی هندوستان در امارات متحدۀ عربی (از 2014 تا 2022). پژوهش‌نامۀ نظم‌های منطقه‌ای آسیا، 2(2)، 294-261.
  • شایان، فاطمه و زنگیشه‌ئی، حدیث (1403). تحولات انرژی جهانی: هند و رویکرد آن به خلیج فارس. سیاست جهانی، 13(1)، 141-111.
  • معتضدراد، آناهیتا (1398). تحولات قدرت جهانی، هند و رویکرد آن به غرب آسیا. پژوهش‌های روابط بین‌الملل، 9 (ویژه موضوعی تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی)، 222-205.
  • نواختی‌مقدم، امین و مجندهی، پیمان (1404). واکاوی نقش و جایگاه هند در تحولات منطقه‌ای غرب آسیا. مطالعات منطقه‌ای و جهان اسلام، 1(2), 99-73.
  • هدایتی شهیدانی، مهدی؛ پادروند، مهدی و زنگنه، زهرا (1398). رویکرد امنیت انرژی اتحادیۀ اروپایی نسبت به مسألۀ نارکوتروریسم در آسیای مرکزی. مطالعات راهبردی سیاست بین‌الملل، 3(5)، 348-323.
  • یاری، احسان و رضایی، دانش (1400). تحریم‌های بین‌المللی و امنیت انرژی جمهوری اسلامی ایران؛ با تأکید بر سرمایه‌گذاری خارجی و ورود فنّاوری نوین در بخش انرژی (2015-2005). مطالعات راهبردی سیاست بین‌الملل، 5(9)، 274-249.
ب- انگلیسی

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 34
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 10


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب