| This study examines the concept of “legal Certainty of contracts” by analyzing the legal framework governing Iran’s electricity export contracts under economic sanctions, with electricity exports to Iraq as a case study. The main research question concerns how sanctions affect contractual structures, performance of obligations, and dispute resolution mechanisms in Iran-Iraq electricity agreements. The hypothesis is that sanctions, by weakening international payment systems, creating uncertainty in contractual obligations, and restricting access to international arbitration, reduce the legal security of such contracts. Using a descriptive-analytical method and drawing on contract law principles, party autonomy, pacta sunt servanda, and force majeure in the context of economic sanctions, the study finds that sanctions disrupt payment and revenue transfer mechanisms, weaken effective contract enforcement, and increase legal disputes. Uncertainty regarding the applicability of sanctions as force majeure further complicates dispute resolution and undermines mutual trust. In addition, aging transmission networks, energy losses, weak technical coordination across border grids, and regional political risks hinder sustainable electricity exports. The findings indicate that strengthening legal security requires clear sanction-adapted contractual provisions, regional arbitration mechanisms, alternative payment systems, upgraded infrastructure, and specialized Iran-Iraq cooperation, supported by resilient legal frameworks, coordinated policies, and mutual trust. |
الف- فارسی
- باقری، حمید و ناظمان، حمید. (1399). «بررسی رقابت در صنعت برق ایران». پژوهش‌نامۀ اقتصاد و برنامه‌ریزی، (148)، 108-87.
- پیرانی، شهرام. (1400). «ظرفیت‌ها و مزایای انرژی‌های نو در ایران در راستای صادرات برق به کشورهای همسایه». فرهنگ دیپلماسی، 2(5)، 74-103.
- ترابی، سعید. (1403). صنعت برق یک صنعت پیشرو و نواندیش. تهران: سیمای دانش.
- تهامی‌پور زرندی و اسماعیل‌زاده هنجنی، عرفان. (1402). «ارزیابی پیوند آب-انرژی در صادرات و واردات برق ایران با استفاده از رویکرد آب مجازی». علوم و مهندسی آب و فاضلاب، 8(3)، 35-46.
- حداد، میثم؛ طیبی، سیدکمیل؛ شریفی، علیمراد و نیرومند، مهدی. (1401). «مدل‌سازی اقتصادی ادغام منطقه‌ای بازارهای برق کشورهای منتخب عضو سازمان همکاری‌های اقتصادی (اکو): رهیافت پویایی‌شناسی سیستم». تحقیقات اقتصادی، 57(1)، 58-25.
- دستگاه، عباس. (1403). صنعت برق در هزارۀ سوم یا عصر الگوریتم. تهران: پویا.
- دیلمی، ابوالفضل و جولایی، رامتین. (1402). «نقش تخریب محیط زیست و مصرف انرژی در رشد اقتصادی بخش کشاورزی: شواهد تجربی از ایران». اقتصاد کشاورزی، 17(2)، 80-57.
- زارع‌زاده، مجید. (1402). «امکان‌سنجی ساخت نیروگاه خورشیدی در مرز ایران - پاکستان و مزیت‌های اقتصادی برای صادرات برق به پاکستان». پژوهش‌های سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی انرژی، 9(1)، 22-1.
- سهرابی، روح‌الله؛ چناری، وحید؛ همتی، محمد و همراهی، مهرداد. (1403). «مدل توسعۀ صادرات شرکت‌های دانش‌بنیان حوزۀ الکترونیک و برق ایران با محوریت ارتقاء پایبندی سازمانی کارکنان». مدیریت کسب‌وکارهای بین‌المللی، 7(2)، 66-41.
- صادق‌وند، بهزاد؛ حیدری، حسن و نجاتی، مهدی. (1403). «پیامدهای محیط زیستی تحریم‌های اقتصادی ایران: کاربرد مدل تعادل عمومی قابل محاسبة پویا». پژوهش‌نامۀ اقتصادی، 24(93)، 59-5.
- طهماسبی، سیامک؛ کریمی‌پور، داود؛ فرتوک‌زاده، حمیدرضا. (1402). «کاربست انرژی برق در توسعۀ اقتصادی - صنعتی کشورهای محور مقاومت با رویکرد ژئواستراتژی و ژئواکونومی». اقتصاد دفاع و توسعۀ پایدار، (27)، 54-39.
- عبدالهیان، حمیدرضا و لطیفی، جواهر. (1402). «بررسی عوامل مؤثر بر انتخاب بازارهای هدف صادراتی برق ایران به کشورهای حوزۀ خلیج فارس». علوم و فنون دریایی، 24(3)، 14-1.
- غفارپور، رضا و دشتی، رضا. (1400). بررسی صادرات برق از منظر پدافند غیرعامل. تهران: دانشگاه جامع امام حسین (ع)
- فلاحتکار، رضا و اسکندرپور، بهروز. (1401). «طراحی مدل مزیت رقابتی برای بازار برق ایران». جامعه‌شناسی سیاسی ایران، (17)، 786-808.
- محمدی، مریم؛ کریم‌زاده، مصطفی؛ سیفی، احمد و حیدری، کیومرث. (1403). «مدل‌سازی رقابت‌پذیری تجارت برق ایران: تحلیل موازنۀ صادرات مستقیم و غیرمستقیم». پژوهش‌نامۀ اقتصادی، 24(94)، 138-97.
- مشیری، سعید؛ مروت، حبیب؛ فلاحی، فرهاد؛ اصغری اسکوئی، محمدرضا و دوستی‌زاده، میثم. (1398). «بررسی آثار سیاست‌‌های افزایش رقابت در بخش عمده‌فروشی برق بر قیمت و ترکیب نیروگاه‌های تولید برق ایران (رهیافت اقتصاد محاسباتی مبتنی بر عامل)». پژوهش‌های اقتصادی ایران، (81)، 42-1.
- مهرابی، مهسا؛ شریفی، علیمراد و صفاری، بابک. (1403). «مدل‌سازی اقتصادی شبکۀتبادل برق ایران و همسایگان غربی با استفاده از رویکرد بهینه‌یابی». پژوهش‌های اقتصادی، 24(1)، 192-163.
- میرتاج‌الدینی، مهسا؛ ماسوله، شیرین و موسوی، میرحسین و حیدری، کیومرث. (1401). «بررسی جایگاه و شدت رقابت تجارت برق ایران در منطقۀ غرب آسیا با استفاده از رویکرد تئوری شبکه». توسعه و سرمایه، 4(12)، 250-227.
- نجات‌نیا، مهدی. (1396). سایه‌روشن‌های بازار عراق. تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی.
ب- انگلیسی
- Andy, I. (2024). Judicial enforcement of transboundary energy agreements addressing cross‑border pipelines, electricity trade, and equitable natural resource allocation. Magna Scientia Advanced Research and Reviews, 12(02), 431-447. https://doi.org/10.30574/msarr.2024.12.2.0206
- Balcerzak, F. (2023). Renewable Energy Arbitration: Quo Vadis? Implications of the Spanish Saga for International Investment Law. Berlin: De Gruyter.
- Bjorklund, A. K., & Newcombe, A. P. (2025). International Investment Law and Arbitration: Cases, Materials, and Commentary. Oxford: Oxford University Press.
- Cameron, T., Enderby Smith, C., & Benkhadra, T. (2025). The effects of sanctions on contracts and international arbitrations. In Global Legal Insights – International Arbitration 2025. London: Global Legal Group Ltd.
- Cava, R. (2024). An Introduction to International Contract Law. Turin: Giappichelli Editore.
- Chen, L. (2023). Party autonomy and choice of law in international commercial contracts: A comparative perspective. Journal of Private International Law, 19(1), 1-30. https://doi.org/10.1080/17441048.2022.2131427
- Chevalier, M. (2024). International sanctions enacted against Russia as overriding mandatory rules on which foot should international arbitrators stand? Journal of International Dispute Settlement, 15(1), 144-171. https://doi.org/10.1093/jnlids/idad022
- DiMatteo, L. A., & Choi, C. W. (2024). COVID‑19, force majeure, and international contracts: Comparative perspectives. Uniform Law Review, 29(2), 213-239. https://doi.org/10.1093/ulr/ulac018
- Ferrari, F., & Mistelis, L. A. (2023). Contract law and international arbitration: Party autonomy and procedural issues. Journal of International Arbitration, 40(2), 129-150. https://doi.org/10.1093/jia/jiaa076
- Fishman, E. (2025). Chokepoints: American Power in the Age of Economic Warfare. New York: Penguin Random House.
- Johnson, E., McKenzie, L., & Saunders, M. (2024). International Arbitration of Renewable Energy Disputes. London, UK: Globe Law and Business.
- Kaiser, R., & Hovsepyan, E. (2024). Secondary sanctions and force majeure clauses. Journal of Secondary Sanctions and International Law, 48(1), 333-361. https://doi.org/10.1017/9781009365840.019
- Kim, J., Panton, A. J., & Schwerhoff, G. (2024). Energy Security and the Green Transition. Washington, DC: International Monetary Fund.
- Kivimaa, P. (2024). Security in Sustainable Energy Transitions: Interplay Between Energy, Security, and Defence Policies in Estonia, Finland, Norway, and Scotland. Cambridge: Cambridge University Press.
- Kopar, R., & Roeben, V. (2025). International Investment Law and the Energy Transition. NewYork: Bloomsbury/Hart Publishing.
- Kroll, S. (2024). Pacta sunt servanda as an overriding principle in international commercial contracts. Journal of International Arbitration, 41(1), 1-26. https://doi.org/10.1093/jia/jiaa091
- Marhold, A.‑A. (2023). Towards a security‑centred energy transition: Balancing the European Union’s ambitions and geopolitical realities. Journal of International Economic Law, 26(4), 756-775. https://doi.org/10.1093/jiel/jgad043
- Mazzeschi, M., & Lowe, V. (2025). The enduring relevance of pacta sunt servanda in treaty and contract law: Modern challenges. European Journal of International Law, 36(3), 467-495. https://doi.org/10.1093/ejil/chad045
- Mistelis, L. A., & Aksenov, P. (2025). Force majeure and sanctions: The interaction of unforeseeable events in international arbitration. Journal of International Arbitration, 42(1), 67-95. https://doi.org/10.1093/jia/jiaa103
- Mitchell, C. (2024). What does COVID‑19 teach us about English contract law? Journal of Legal Studies, 44(2), 313-331. https://doi.org/10.1017/lst.2023.45
- Osabohien, R. (2025). Energy Efficiency in Critical Times: Security, Economics, and Transition. Amsterdam: Elsevier.
- Paulus, J. R., & Meeuwig, D. J. (2024). Force majeure – Beyond boilerplate. Alberta Law Review, 62(2), 251-280. https://doi.org/10.29173/alr524
- Talus, K. (2023). Adapting international natural gas and LNG agreements in the light of the energy transition. Journal of World Energy Law & Business, 16(6), 492-505. https://doi.org/10.1093/jwelb/jwad023
- Udayana, A. T., & Putra, P. (2025). The role of contract law in improving legal certainty for business actors. Journal of Law, Politics and Humanities, 5(3), 1861-1867. https://doi.org/10.38035/jlph.v5i3.1217
- Yeginsu, C. (2024). Article 26 of the Vienna Convention: Pacta sunt servanda. International Investment Law: A Commentary, 26(2). 52-79. https://doi.org/10.1093/law/9780192849922.003.0006
|
