پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 591 |
| تعداد مقالات | 5,779 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,660,782 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,342,639 |
سنجش قابلیت پیادهسازی شهر ۱۵ دقیقهای در بافت تاریخی یزد: تحلیلی بر دسترسی و نابرابری | ||
| مطالعات ساختار و کارکرد شهری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله استخراج از رساله و پایان نامه | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/usfs.2026.30406.2559 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدحسین سرائی* 1؛ منصوره یاراحمدی2؛ عامر نیک پور3 | ||
| 1گروه جغرافیا دانشگاه یزد | ||
| 2دانشگاه یزد | ||
| 3دانشگاه مازندران | ||
| تاریخ دریافت: 10 آبان 1404، تاریخ بازنگری: 09 دی 1404، تاریخ پذیرش: 14 شهریور 1405 | ||
| چکیده | ||
| بافتهای تاریخی به دلیل ارزشهای فرهنگی، کالبدی و میراثی، همواره با محدودیتهای خاصی در زمینه توسعه و برنامهریزی شهری مواجهاند. در مقابل، رویکرد «شهر ۱۵ دقیقهای» با تأکید بر دسترسی پیادهمحور به خدمات روزمره، بهعنوان یکی از الگوهای نوین برنامهریزی شهری با هدف ارتقای کیفیت زندگی و عدالت فضایی مطرح شده است. هدف این پژوهش، سنجش قابلیت پیادهسازی مفهوم شهر ۱۵ دقیقهای در بافت تاریخی شهر یزد و تحلیل همزمان سطح دسترسی و الگوی نابرابری فضایی خدمات شهری است.در این مطالعه، دسترسی پیاده ۱۵ دقیقهای به خدمات آموزشی، اقتصادی، فرهنگی–تفریحی، مراکز بهداشتی و فضاهای سبز شهری با استفاده از ایزوکرون ۸۰۰ متری مبتنی بر شبکه معابر شهری مورد بررسی قرار گرفت. تحلیلهای مکانی با بهرهگیری از نرمافزارهای QGIS و ArcMap انجام شد و شاخص خودهمبستگی فضایی موران برای بررسی الگوی خوشهبندی خدمات بهکار رفت.یافتهها نشان میدهد که بافت تاریخی یزد از سطح دسترسی بالاتری به خدمات آموزشی (556/0)، اقتصادی (265/0) و فرهنگی–تفریحی (353/0) برخوردار است، در حالی که دسترسی به فضاهای سبز (062/0) و مراکز بهداشتی (157/0) محدود است. نتایج شاخص موران بیانگر خوشهبندی مثبت و معنادار خدمات شهری در محدوده تاریخی، در مقابل توزیع نسبتاً یکنواخت جمعیت است که نشاندهنده تمرکز خدمات در هسته مرکزی و نابرابری فضایی در مقیاس درونبافتی میباشد. همچنین، شاخص کل شهر ۱۵ دقیقهای در بافت تاریخی (448/0) بهطور معناداری بالاتر از میانگین کل شهر یزد (066/0) محاسبه شد.در مجموع، نتایج حاکی از آن است که بافت تاریخی یزد ظرفیت بالایی برای تحقق اصول شهر ۱۵ دقیقهای از منظر دسترسی فضایی دارد، اما تمرکز خدمات و نابرابری میان هسته تاریخی و مناطق پیرامونی، ضرورت اتخاذ رویکردهای توسعه متوازن و عدالتمحور در برنامهریزی شهری را برجسته میسازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بافت تاریخی؛ شهر ۱۵ دقیقهای؛ دسترسی فضایی؛ شاخص موران | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Assessing the Feasibility of Implementing the 15-Minute City in the Historic Fabric of Yazd: An Analysis of Accessibility and Spatial Inequality | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Hossein Saraei1؛ Mansoureh Yarahmadi2؛ Amer Nikpour3 | ||
| 1Yazd University | ||
| 2Yazd University | ||
| 3University of Mazandaran | ||
| چکیده [English] | ||
| Historic urban fabrics, due to their cultural, morphological, and heritage values, face specific constraints in urban development and planning processes. In contrast, the “15-minute city” approach has emerged as a contemporary urban planning model that emphasizes pedestrian-based access to daily services, aiming to enhance quality of life and spatial equity. This study aims to assess the feasibility of implementing the 15-minute city concept in the historic core of Yazd, while simultaneously examining levels of accessibility and patterns of spatial inequality in the distribution of urban services. In this research, 15-minute walking accessibility to educational, economic, cultural, recreational, healthcare services, and green spaces was analyzed using 800-meter network-based isochrones derived from the urban street network. Spatial analyses were conducted using QGIS and ArcMap software, and Moran’s I spatial autocorrelation index was applied to examine service clustering patterns. The results indicate that the historic core of Yazd exhibits significantly higher accessibility to educational (0.556), economic (0.265), and cultural–recreational services (0.353), while access to green spaces (0.062) and healthcare facilities (0.157) remains limited. Moran’s I results reveal statistically significant positive clustering of urban services within the historic core, whereas population distribution is relatively homogeneous, highlighting pronounced intra-urban spatial inequality driven by service concentration in the central historic area. Furthermore, the overall 15-minute city index was calculated as (0.448) for the historic core, compared to only (0.066) for the entire city of Yazd. Overall, the findings demonstrate that the historic core of Yazd has a high potential for achieving the principles of the 15-minute city in terms of spatial accessibility. However, the strong concentration of services and the resulting spatial disparities between the historic core and peripheral neighborhoods underscore the need for balanced, equity-oriented urban planning strategies to support the broader implementation of the 15-minute city model across the city | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| 15-minute city, historic fabric, Yazd, urban accessibility, spatial justice | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||