پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شماره‌ها | 607 |
| تعداد مقالات | 5,909 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,943,935 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,545,241 |
تحلیل تطبیقی دیدگاه های تفسیری طباطبایی، فخررازی و عبدالجبار در بارۀ فعل خدا و اختیار انسان | ||
| کاوش‌های فلسفه و دین | ||
| مقاله 4، دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 10، آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی اصیل (Original Article) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jepr.2026.29786.1289 | ||
| نویسندگان | ||
| حبیب الله حلیمی جلودار* 1؛ فاطمه سادات خوشنویس2 | ||
| 1استاد گروه قرآن و حدیث دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران؛ بابلسر: ایران | ||
| 2طلبۀ سطح 4 مدرسۀ علمیۀ حضرت خدیجه (س) | ||
| تاریخ دریافت: 13 مرداد 1404، تاریخ بازنگری: 09 خرداد 1405، تاریخ پذیرش: 04 آبان 1405 | ||
| چکیده | ||
| مقالۀ پیشرو با مطالعۀ دیدگاه علامه طباطبایی، فخر رازی و عبدالجبار معتزلی که سه مفسر از گرایش‌های مختلف کلامی (امامیه، اشاعره، معتزله) هستند، ذیل آیۀ ۲ سورۀ فرقان و آیۀ ۳۰ سورۀ انسان، نقش توحید افعالی را در اختیار و آزادی انسان مورد بررسی قرار داده است. بدین منظور با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی، پس از نقد و بررسی دیدگاههای علامه طباطبایی، فخر رازی و قاضی عبدالجبار معتزلی، این نتیجه حاصل شد که هر سه آنها، هرچند در علتالعلل بودن خداوند با هم توافق نظر دارند، امّا اشاعره به هدف گسترش قدرت خداوند و نفی شرک از او، خداوند را خالق اعمال عباد دانسته و انسان را مسلوب الاختیار معرفی میکند چرا که معتقد است اختیار انسان با قدرت مطلقۀ الهی منافات دارد. از سوی دیگر معتزله، انسان را در انجام اعمالش مستقل دانسته و معتقد است خداوند همۀ امور را به بندگان تفویض نموده است. آنها برای توجیه عدالت خداوند و پاداش و کیفر از سوی او، فعل انسان را منحصر در اختیار خودش قرار داده‌اند. از دیگر سو، در دیدگاه امامیه، توحید افعالی با اختیار انسان در افعالش، منافات ندارد چرا که خداوند اراده کرده تا انسان به اختیار خودش، افعالش را انجام دهد و مسؤولیت آنها بر عهدۀ خودش است؛ ولی از آن جهت که خداوند این قوا را به او داده است، افعال انسان مستند به خداوند می‌باشد و مستلزم جبر هم نخواهد بود. لذا با اثبات نظر امامیه، بسیاری از شبهات مربوط به عدل الهی پاسخ داده خواهد شد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| "توحید افعالی"؛ "مشیت"؛ "معتزله"؛ "اشاعره"؛ "امامیه" | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Comparative Analysis of the Interpretive Views of Tabataba'i, Fakhr-Razi, and Abdul-Jabbar on God's Action and Human Free Will | ||
| نویسندگان [English] | ||
| habibollah halimi jelodar1؛ fatemeh sadat khoshnevis2 | ||
| 1Professor of the Qur'an and Hadith Department, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Mazandaran. Babolsar. Iran | ||
| 2Level 4student at Hazrat Khadija (PBUH) Seminary | ||
| چکیده [English] | ||
| The following article examines the views of Allamah Tabataba'i, Fakhr al-Razi, and Abdul Jabbar al-Mu'tazili - three commentators from different theological schools (Imamiyah, Ash'ariyah, and Mu'tazilah) - regarding verse 2 of Surah al-Furqan and verse 30 of Surah al-Insan, and examines the role of monotheism of actions in human agency and freedom. For this purpose, using a descriptive-analytical method, after criticizing and examining the views of the three commentators, it was concluded that although all three of them agree on God being the cause of all causes, the Ash'ariyah, in order to expand God's power and deny polytheism, considers God to be the creator of the actions of his servants and introduces man as deprived of agency because it believes that human agency contradicts God's absolute power. On the other hand, the Mu'tazilah consider man independent in carrying out his actions and believe that God has delegated all matters to his servants. In order to justify God's justice and His reward and punishment, they have placed human action exclusively at his disposal. On the other hand, in the Imamiyyah view, the monotheism of actions does not contradict human free will in his actions, because God has willed that man should perform his actions by his own free will and he is responsible for them; but since God has given him these powers, human actions are based on God and do not require coercion. Therefore, by proving the Imamiyyah view, many doubts regarding divine justice will be answered. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| “Monotheism of actions”, “providence”, “Mu'tazilites”, “Ash'arites”, “Imamites” | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 33 |
||