پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شماره‌ها | 600 |
| تعداد مقالات | 5,851 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,830,422 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,469,340 |
از استخدام غریزی تا اخوت ایمانی: بازسازی مفهومی دوستی در اخلاق اسلامی | ||
| کاوش‌های فلسفه و دین | ||
| مقاله 9، دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 10، آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی اصیل (Original Article) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/jepr.2026.31648.1332 | ||
| نویسندگان | ||
| علی پور حیدر1؛ مریم اردشیر لاریجانی* 2 | ||
| 1گروه فلسفه اخلاق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| 2گروه فلسفه اخلاق، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی،دانشگاه قم،قم، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 12 اردیبهشت 1405، تاریخ بازنگری: 08 مرداد 1405، تاریخ پذیرش: 04 آبان 1405 | ||
| چکیده | ||
| چکیده با وجود اهمیت بنیادین مساله «دوستی» در اخلاق اسلامی، این مقوله غالباً در حد توصیه‌های پراکنده رفتاری بازتاب یافته و کمتر از منظری نظری و نظام‌مند واکاوی شده است. پژوهش حاضر با اتکا به روش توصیفی-تحلیلی، متون بنیادین اسلامی را در سه سنت «فلسفی»، «عرفانی» و «مأثور» بازخوانی می‌کند تا به صورت‌بندی یکپارچه‌ای از ماهیت دوستی دست یابد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که می‌توان این مفهوم را در قالب یک نظریه منسجم سه‌سطحی تبیین نمود: نخست، سطح «عقلانی-فضیلتی» با محوریت تهذیب نفس و تعالی منش؛ دوم، سطح «قلبی-معنوی» که دوستی را تجلی محبت الهی در مسیر سلوک می‌انگارد؛ و سوم، سطح «اجتماعی-ایمانی» که بر تحکیم اخوت و انسجام جامعه اخلاقی تأکید دارد. افزون بر این، با کاربست نظریه اعتباریات علامه طباطبایی، نشان داده می‌شود که نظام اخلاقی اسلام چگونه رویکرد سودمحورانه و غریزی انسان را به رابطه‌ای مبتنی بر خدمتگزاری و محبت متقابل ارتقا می‌بخشد. این چارچوب جامع، ضمن تبیین جایگاه اصیل دوستی در تفکر اسلامی، بستری روشمند برای گفت‌وگوی علمی با رویکردهای معاصر غربی نظیر اخلاق فضیلت، اخلاق مراقبت و نظریه سرمایه اجتماعی فراهم می‌آورد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| دوستی؛ اخلاق اسلامی؛ استخدام غریزی؛ اخوت ایمانی؛ اعتباریات | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| From Instinctual Instrumentalization to Faith-Based Brotherhood: Conceptual Reconstruction of Friendship in Islamic Ethics | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ali Pourhaidar1؛ Maryam Larijani2 | ||
| 1Department of Moral Philosophy, Faculty of Theology and Islamic Studies, Qom University, Qom, Iran | ||
| 2Department of Moral Philosophy, Faculty of Theology and Islamic Studies, Qom University, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Abstract Despite the fundamental importance of "friendship" in Islamic ethics, this category has frequently been reflected merely as fragmented behavioral recommendations rather than being analyzed from a systematic and theoretical perspective. Relying on a descriptive-analytical method, the present study revisits foundational Islamic texts across three major traditions—philosophical, mystical, and scriptural (Ma'thur)—to achieve a unified formulation of the nature of friendship. The research findings indicate that this concept can be elucidated within a coherent three-level theory: first, the "rational-virtuous" level, centered on self-purification and the elevation of character; second, the "spiritual-affective" level, which perceives friendship as a manifestation of divine love on the spiritual journey; and third, the "socio-religious" level, which emphasizes the consolidation of brotherhood and the cohesion of the moral community. Furthermore, by applying Allameh Tabatabai's theory of I'tibariyat (social constructs/conventionalities), the study demonstrates how the Islamic moral system elevates the human instinctual and utility-driven approach into a relationship based on mutual service and affection. This comprehensive framework, while elucidating the authentic position of friendship in Islamic thought, provides a methodological foundation for scholarly dialogue with contemporary Western approaches such as Virtue Ethics, the Ethics of Care, and Social Capital Theory. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Friendship, Islamic Ethics, Instinctual Instrumentalization (Estekhdam), Faith-Based Brotherhood, Theory of E'tebariyyat | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 0 |
||