پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 557 |
| تعداد مقالات | 5,426 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,238,511 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,125,260 |
صورخیال متعالیه از تأویل تا واقعیت: نقد و معرفی صورخیال متعالیه | ||
| پژوهشهای ادبی ـ فلسفی | ||
| دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 7، اردیبهشت 1405، صفحه 211-230 اصل مقاله (1.59 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/lpr.2026.30499.1166 | ||
| نویسنده | ||
| فائزه قربانی جویباری* | ||
| دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 21 آبان 1404، تاریخ بازنگری: 30 آذر 1404، تاریخ پذیرش: 28 بهمن 1404 | ||
| چکیده | ||
| پیوند فلسفه و شعر، از دیرباز از مباحث چالشبرانگیز و متناقضنما در حوزۀ مطالعات میانرشتهای به شمار میآید. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–نقدی، در پیِ بررسی این تقارن در اثر صورخیال متعالیه نوشتۀ دکتر محمود فتوحی است؛ اثری که مدعی خوانش صدرایی شعر صائب تبریزی بر پایۀ مبانی حکمت متعالیۀ ملاصدرا است. در این نوشتار، ساختار، محتوا و شیوۀ استدلال کتاب بهصورت نظاممند واکاوی شده تا روشن شود آیا نویسنده توانسته است ادعای پیوند فلسفۀ صدرایی و شعر سبک هندی را بهدرستی اثبات کند یا نه. نتایج نشان میدهد که صورخیال متعالیه با بهرهگیری از مفاهیم بنیادین حکمت صدرایی مانند حرکت جوهری، اصالت وجود، تشکیک، عشق و زیبایی، الگویی نو در خوانش شعر دورۀ صفوی ارائه داده است؛ الگویی که از سطح بلاغی و استعاری فراتر میرود و به تبیین فلسفی و متافیزیکی صورتهای خیال میانجامد. هرچند در پارهای مواضع، گزینش محدود ابیات و تفسیر به رأی فلسفی، به انسجام نظری اثر آسیب رسانده است، اما در مجموع این اثر را میتوان گامی نو در جهت آشتی فلسفه و شعر و بازتعریف بنیادهای نظری و زیباییشناسی شعر فارسی دانست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمت متعالیه؛ ملاصدرا؛ صائب تبریزی؛ فلسفۀ شعر؛ صورخیال متعالیه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Transcendental Imagination from Interpretation to Reality: A Review and An Introduction of the Book “The Transcendental Imagery” | ||
| نویسندگان [English] | ||
| FAEZEH GHORBANI | ||
| Associate Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Human Sciences, Birjand University, Birjand, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The connection between philosophy and poetry has long been a challenging and seemingly contradictory topic in the field of interdisciplinary studies. The present study, with an analytical-critical approach, seeks to examine this symmetry in the work of The Transcendental Imagery by Dr. Mahmoud Fotohi; a work that claims a Sadrian reading of Saib Tabrizi's poetry based on the foundations of Mulla Sadra's transcendental wisdom. In the present research, the structure, content, and argumentation of the book were systematically analyzed to clarify whether the author has been able to correctly prove the claim of the connection between Sadra'i philosophy and Indian-style poetry. The results show that the forms of transcendental imagery, by utilizing the fundamental concepts of Sadra'i wisdom such as essential movement, the originality of existence, doubt, love, and beauty, have presented a new model in the reading of Safavid poetry; a model that goes beyond the rhetorical and metaphorical level and leads to a philosophical and metaphysical explanation of the forms of imagination. Although in some positions, the limited selection of verses and the philosophical interpretation have damaged the theoretical coherence of the work, it can be considered a new step towards reconciling philosophy and poetry and redefining the theoretical and aesthetic foundations of Persian poetry. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Transcendental wisdom, Mulla Sadra, Saib Tabrizi, philosophy of poetry, transcendental imagery | ||
| مراجع | ||
|
ارسطو(1381)، فن شعر، ترجمه عبدالحسین زرین کوب، تهران: امیرکبیر.
اسکیلاس،اوله مارتین (1393). درآمدی بر فلسفه و ادبیات. ترجمۀ: مرتضی نادری دره شوری. تهران: اختران.
افراسیاب پور، علی اکبر(1387).«زیبایی از دیدگاه ملاصدرا». خردنامه صدرا. شماره51. 91-107.
افندی اصفهانی،ع (1410). ریاضالعلماء و حیاضالفضلاء. تحقیق سید احمد حسینی. قم: مکتبه آیتالله مرعشی.
اقبال لاهوری، محمد (1392). سیر فلسفه در ایران. ترجمۀ ا.ح. آریانپور. تهران: امیرکبیر.
اکبری، رضا (1392).«بازسازی دیدگاه ملاصدرا دربارۀ زیبایی و هنرآفرینی». مجله فلسفه و کلام اسلامی. شمارۀ دوم. پائیز و زمستان. 21-40.
امامی جمعه، مهدی (1388). فلسفۀ هنر در عشق شناسی ملاصدرا. تهران: موسسه تالیف، ترجمه و نشر آثار هنری «متن».
امامیجمعه، سیدمهدی (1383). «بررسی تحلیلی دورۀ فلسفی اصفهان و دو مکتب فلسفی آن». خردنامۀ صدرا. شماره 37. صص47- 54.
امینی، مهدی (1394). «ادراک حسی زیبایی از دیدگاه ملاصدرا و تبیین آن به عنوان معقول ثانی فلسفی». کیمیای هنر. سال چهارم. شمارۀ 15. تابستان.
ایراندوست، محمدحسین و حسندوست، معصومه.(1390). «شناسایی شرایط موثر بر گسترش فلسفه و حکمت در عصر صفوی». مطالعات فقهی و فلسفی. سال دوم. شمارۀ 6. تابستان. صص30- 7.
برقعی، زهره (1389). خیال ازنظر ابن سینا و صدرامتألهین. قم: مؤسسه بوستان کتاب.
جعفری، یعقوب (1374). «دیدگاههای مختلف معتزلۀ بصره و معتزلۀ بغداد». کلام اسلامی، شماره 13. صص39-46.
دشتی، علی (1390). نگاهی به صائب. زیرنظردکتر مهدی ماحوزی. تهران: زوار.
شفیعی کدکنی (1375). صورخیال در شعر فارسی. تهران: سخن.
طاهری، اسحاق (1388). نفس و قوای آن از دیدگاه ارسطو، ابن سینا و صدرالدین شیرازی. قم: بوستان کتاب.
عبیدیان، محمد (1384).«بازتاب سیرآفاق و انفس در اشعار صائب تبریزی». مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز. دوره بیستودوم. شماره سوم. پیاپی 44.پاییز.صص135-144.
فایدئی، اکبر وعلیمحمدی، کریم (1394). «اندیشههای منطقی نجمالدین کاتبی قزوینی و نقش او در گسترش منطق سینوی». معارف منطقی. سال دوم. شماره اول. پیاپی 2 . بهار و تابستان. صص109-134.
فتوحی ، محمود (1401). «خویشاوندی شعر و فلسفه در قرن بیستم». فصلنامه نقد ادبی. سال15. شماره60 .زمستان. صص 174تا 147.
__________(1401). صورخیال متعالیه، خوانش صدرایی اندیشههای صائب تبریزی. تهران: سخن.
__________.(1389). بلاغت تصویر. تهران: سخن.
فقیهی، حسین و نظری نوکنده، نیره(1387). «مضامین عرفانی در غزلیات صائب». پژوهش زبان و ادبیات فارسی. شماره دهم. بهار و تابستان. صص 73-84.
صائب تبریزی، محمدعلی.(1366). دیوان. تصحیح محمد قهرمان. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
مخلصی، عباس.(1377). برگی از حکمت و فلسفه در ایران. تهران: نشر دانش روز.
ملاصدرا، محمدبن ابراهیم صدرالدین شیرازی (1363). کتابالمشاعر. تصحیح هانری کربن. تهران: طهوری.
___________ (1382). الشواهدالربوبیه. تحقیق و تصحیح سیدمصطفی محقق داماد. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
--------------(1380). ترجمۀ اسفار اربعه. ترجمۀ محمدخواجوی. تهران: مولی
موتمن، زینالعابدین (1364). گهرهای راز از دریای اندیشۀ صائب. تهران: بنگاه مطبوعات افشاری.
میرهادی، سیدمهدی (1398).«نسبت خیال با عواطف در فلسفۀ ملاصدرا». دو فلصنامۀ حکمت معاصر. سالدهم. شمارۀ دوم.پاییز و زمستان. 241-258 .
نصر، سیدحسن (1355). مختصری دربارۀ سیر فلسفه ایران. گوهر اردیبهشت. شماره 38 .صص36- 41.
هاشم نژاد، حسین ونعمتی، سیدجواد (1390).«زیباییشناسی در فلسفۀ صدرالمتألهین». نشریۀ فلسفه. سال 39. شمارۀ2. پاییز و زمستان.137- 161.
Akbari, Reza (2013). “Reconstructing Mulla Sadra’s View on Beauty and Artistic Creation”. Journal of Islamic Philosophy and Theology. Issue 2. Fall and Winter. 21-40. Amini, Mehdi (2015). “Sensory perception of beauty from Mulla Sadra’s perspective and its explanation as a second philosophical rational”. Alchemy of Art. Year 4. Issue 15. Summer. Aristotle, (2002), The Art of Poetry, translated by Abdolhossein Zarrinkoob, Tehran: Amirkabir. Asiabpour, Ali Akbar (2008). "Beauty from Mulla Sadra's Perspective". Sadra's Journal of Thought. No. 51. 91-107. Borqai, Zohra (2010). Imagination from the Perspective of Ibn Sina and Sadr al-Mutalahin. Qom: Bostan Ketab Institute. Dashti, Ali (2011). A Look at Sa'ib. Under the Supervision of Dr. Mehdi Mahouzi. Tehran: Zovar. Dey Isfahani, A.D. (1410). Riyad-ul-Ulama and Hayad-ul-Fazla. Researched by Seyyed Ahmad Hosseini. Qom: Maktaba Ayatollah Marashi. Emami-Jomeh, Mehdi (2009). Philosophy of Art in Mulla Sadra's Love Theory. Tehran: Institute for the Compilation, Translation and Publication of Artistic Works "Metan". Emami-Jomeh, Seyyed-Mehdi (2004). "Analytical Study of the Philosophical Period of Isfahan and Its Two Philosophical Schools". Sadra's Journal. No. 37. pp. 47-54. Faghihi, Hossein and Nazari Nokandeh, Nayreh (2008). "Mystical Themes in Saeb's Sonnets". Research on Persian Language and Literature. Issue 10. Spring and Summer. pp. 73-84. Fayedei, Akbar and Ali Mohammadi, Karim. (2015). The Logical Thoughts of Najm al-Din Katabi Qazvini and His Role in the Development of Sinaitic Logic. Logical Education. Year 2. Issue 1. Series 2. Spring and Summer. pp. 109-134. Fotohi, Mahmoud. (2012). "The Kinship of Poetry and Philosophy in the Twentieth Century". Quarterly Journal of Literary Criticism. Year 15. Issue 60. Winter. pp. 174-147. Fotohi, Mahmoud. (2012). Transcendental Imagination, Sadra's Reading of Saeb Tabrizi's Thoughts. Tehran: Sokhan. Fotohi, Mahmoud. (2009). Rhetoric of Image. Tehran: Sokhan. Hashemnejad, Hossein and Nemati, Seyyed Javad (1390). "Aesthetics in the Philosophy of Sadr al-Mutalahin". Philosophy Journal. Year 39. Issue 2. Autumn and Winter. 137-161. Iqbal Lahori, Mohammad. (2013). The Path of Philosophy in Iran. Translated by A.H. Arianpour. Tehran: Amirkabir. Irandoost, Mohammad Hossein and Hassandoost, Masoumeh. (2011). Identifying the conditions affecting the development of philosophy and wisdom in the Safavid era. Jurisprudential and Philosophical Studies. Year 2. Issue 6. Summer. pp. 30-7. Jafari, Yaqoob. (2015). Different Views of the Mu'tazilites of Basra and the Mirhadi, Seyyed Mahdi (1398). "The Relationship of Imagination with Emotions in Mulla Sadra's Philosophy". Two Philosophical Essays on Contemporary Hikmat. 19th. Second Issue. Autumn and Winter. 241-258. Motman, Zain al-Abedin (1364). Secret Gardens from the Sea of Sa'ib's Thought. Tehran: Afshari Press. Mu'tazilites of Baghdad. Islamic Theology, No. 13. pp. 39-46. Mukhlisi, Abbas.(1998). A Page of Wisdom and Philosophy in Iran. Tehran: Danesh Rooz Publications. Mullā Ṣadrā (Ṣadr al-Dīn Muḥammad ibn Ibrāhīm Shīrāzī) (1363). Kitāb al-Mashāʿir (The Book of Metaphysical Penetrations). Edited by Henry Corbin. Tehran: Tahouri. Mullā Ṣadrā (Ṣadr al-Dīn Muḥammad ibn Ibrāhīm Shīrāzī) (1382). Al- Nasr, Seyyed Hassan. (1976). A brief overview of the history of Iranian philosophy. Gohar Ordibehesht. Issue 38. pp. 36-41. Shawahid al-Ruboobiyyah. Researched and edited by Seyyed Mustafa Mohaqeq Damad. Tehran: Sadra Islamic Hikmat Foundation. Mullā Ṣadrā (Ṣadr al-Dīn Muḥammad ibn Ibrāhīm Shīrāzī) (1380). Translation of Asfar al-Arba'ah. Translation by Mohammad Khawajui. Tehran: Molly. Obeidian, Mohammad (2005). "Reflection of the Horizons and Souls in the Poems of Saeb Tabrizi". Journal of Social and Human Sciences, Shiraz University. Volume 22. Issue 3. Serial 44. Fall. pp. 135-144. Saeb Tabrizi, Mohammad Ali.(1987). Divan. Edited by Mohammad Ghahraman. Tehran: Scientific and Cultural Publications. Shafi'i Kadkani (2016). Forms of Imagination in Persian Poetry. Tehran: Sokhan. Skilas, Ole Martin. (2014). An Introduction to Philosophy and Literature. Translated by: Morteza Naderi Darreshuri. Tehran: Akhtaran. Taheri, Ishaq (2009). The Soul and Its Powers from the Perspective of Aristotle, Ibn Sina and Sadr al-Din Shirazi. Qom: Bostan Ketab. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 51 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 18 |
||