پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 32 |
| تعداد شمارهها | 557 |
| تعداد مقالات | 5,426 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,238,506 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,125,256 |
تأملی فلسفی و روانشناختی با رویکرد تطبیقی بر مفهوم شادی در جهانبینی داستایفسکی | ||
| پژوهشهای ادبی ـ فلسفی | ||
| دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 7، اردیبهشت 1405، صفحه 253-272 اصل مقاله (1.78 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22080/lpr.2026.30926.1180 | ||
| نویسندگان | ||
| زینب صادقی سهلآباد* 1؛ زهرا قصری2 | ||
| 1دانشیار گروه زبان روسی دانشکده ادبیات دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران | ||
| 2دانش آموخته گروه زبان روسی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 06 دی 1404، تاریخ بازنگری: 24 بهمن 1404، تاریخ پذیرش: 13 اسفند 1404 | ||
| چکیده | ||
| این مقاله با رویکردی تطبیقی و تحلیلی، به بررسی ابعاد گوناگون مفهوم شادی در جهانبینی فلسفی و ادبی فئودور داستایفسکی میپردازد. شادی از دیدگاه داستایفسکی، صرفاً تجربهای زودگذر یا احساسی سطحی نیست، بلکه پدیدهای ژرف، معنوی و همنشین با رنج، بحرانهای اخلاقی و لحظات اگزیستانسیالیستی انسانی است که فرد با بنیادیترین پرسشها و چالشهای وجودی خود، مانند معنای زندگی، آزادی، مرگ، تنهایی و هویت، بیواسطه و بیپرده روبهرو میشود و ازطریق این مواجهه به آگاهی و تحول عمیق درونی دست مییابد. مقاله ضمن واکاوی لحظات شادی در مهمترین آثار داستایفسکی نشان میدهد که این مفهوم در آثار او اغلب با تجربههای رنج، فروتنی، عشق و معنابخشی به زندگی پیوند خورده است. در این پژوهش، سنتهای فلسفی و عرفانی مختلف، از یونان باستان (ارسطو)، حکمت اسلامی (ابنسینا) تا عرفان ایرانی (مولوی)، با نگاه داستایفسکی مقایسه میگردد تا تفاوتها و همگرایی اندیشۀ وی با دیگر اندیشمندان روشن گردد. سپس، با استناد به نظریههای روانشناسی معاصر، نشان داده میشود که شادی در داستایفسکی بهمثابۀ کمال اخلاقی، رستگاری روح، و آگاهی معنوی تعریف میشود. داستایفسکی بر این باور است که انسان در مواجهۀ اصیل با رنج، تعارض و تردید، به زیست معنادار دست مییابد؛ و شادی در این رهگذر، به شاخصی برای خودیابی فرد بدل میشود. درنهایت، مقاله با برجستهکردن وجه تمایز داستایفسکی از رویکردهای مدرن روانشناسی که شادی را غالباً به مؤلفههای ذهنی، هیجانی و رفاهی تقلیل میدهند، تأکید میکند که شادی ازمنظر داستایفسکی فرایندی وجودی، اخلاقی و متعالی است؛ امری که نقش تعیینکنندهای در بازتعریف هویت انسانی و معنای زندگی دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| داستایفسکی؛ شادی؛ رنج؛ رستگاری؛ ارسطو؛ ابنسینا؛ مولوی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Philosophical and Psychological Contemplation with a Comparative Approach on the Concept of Happiness in Dostoevsky's Weltanschauung | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zeinab Sadeghi Sahlabad1؛ Zahra Ghasri2 | ||
| 1Associate Professor, Department of Russian Language, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran. | ||
| 2Bachelor’s degree graduate from the Department of Russian Language, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| This paper explores the concept of happiness in Dostoevsky’s philosophical and literary worldview. It aims to demonstrate that happiness in his thought is not a fleeting emotional state but a profound spiritual experience closely linked to suffering, moral struggle, and existential awareness. By examining key moments in Dostoevsky’s works, the study seeks to clarify how happiness emerges through inner transformation and the search for meaning in human life. The study employs a comparative and analytical approach. It analyzes selected passages from Dostoevsky’s major works while also engaging with several philosophical and mystical traditions, including ancient Greek philosophy (Aristotle), Islamic philosophy (Avicenna), and Persian Sufism (Rumi). In addition, relevant ideas from contemporary psychological theories are considered to interpret the broader philosophical implications of happiness. The analysis shows that happiness in Dostoevsky’s thought is inseparable from experiences such as suffering, humility, compassion, and love. Encounters with existential crises—questions of freedom, death, identity, and meaning—often lead individuals to deeper self-awareness. Happiness therefore appears not as comfort or pleasure, but as the result of spiritual struggle and moral awakening. Authentic confrontation with suffering and doubt becomes the pathway to a meaningful life and inner renewal. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Dostoevsky, happiness, suffering, salvation, Aristotle, Avicenna, Rumi | ||
| مراجع | ||
|
ابنسینا، ابوعلی حسین بن عبدالله. (۱۳75). الاشارات و التنبیهات، قم: دفتر نشر الکتاب.
ارسطو. (1385). اخلاق نیکوماخوسی. ترجمۀ محمدحسن لطفی تبریزی. چاپ دوم. تهران: طرح نو.
پرتوینژاد فومنی، م.، شاد منامن، م. ر.، و نیکویی، ع. (۱۴۰۰). بررسی و مقایسۀ لذت و شادی ازمنظر ابنسینا، مولوی و حافظ. فصلنامۀ علمی «تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا)»، ۱۳(۴۹)، 177-195.
حسینی، آ.، میرانی، ا.، و میر، م. ع. (1399). رابطۀ دین و اخلاق در داستان برادران کارامازوف از فئودور داستایفسکی. جستارنامه: ادبیات تطبیقی (فارسی انگلیسی)، 4(12)، 98–114.
زرینکوب، ع. (1363). جستجو در تصوف ایران. چاپ دوم. تهران: امیرکبیر.
سیدآقایی رضایی، سیده مهنا، و معتمدنیا، معصومه. (۱۴۰۳). «روند شکلگیری دیدگاههای فلسفی فیودور داستایِفْسْکی»، پژوهشهای ادبی ـ فلسفی، دوره ۲، شماره ۱ (شماره پیاپی ۳)، صص ۱۴۷–۱۶۸.
شرفی، آرمین، و اعوانی، شهین. (1397). «بررسی جایگاه مسئلۀ شر در آثار داستایفسکی و تحلیل پاسخهای او به این مسئله». فصلنامۀ اندیشۀ دینی دانشگاه شیراز، 3(68)، 108–85.
شیمل، آنماری. (1389). من بادم و تو آتش، ترجمۀ فریدون بدرهای. چاپ سوم. تهران: توس.
کرمی، ا. (۱۳۹۵). بررسی روانشناسی شادی در مثنوی مولوی. اولین کنفرانس بینالمللی ادبیات و زبانشناسی.
صدرزاده، م. (1383). فلسفۀ آزادی در آخرین آثار داستایفسکی. پژوهش ادبیات معاصر جهان (پژوهش زبانهای خارجی)، 9(16)، صص. 17-36.
صیدی، م. پاشایی، م.ج. (1400). شادی و غم از دیدگاه ابنسینا. حکمت سینوی (مشکوه النور)، سال 25، شماره 65، 177-193.
علویتبار، ه.، و محبتی، م. (1391). معنای زندگی از دیدگاه داستایفسکی. پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت)، 10(1)، 125-150.
غلامی، م. (1397). نظریۀ شادی مولانا در فیهمافیه. پژوهشهای ادب عرفانی، 12(1)، 108-89.
فرشادان، س. م.، اسمعیلی، م.، و برجعلی، ا. (۱۴۰۲). تدوین الگوی شادجانی مبتنیبر دیدگاه مولانا. فصلنامه فرهنگ مشاوره و رواندرمانی، ۱۴(۵۵)، ۱–۳۱.
محبّتی، م، و علیزمانی، ا. ع. (1391). رنج، ایمان و معنا از دیدگاه داستایفسکی. نشریۀ فلسفه و کلام اسلامی، 45(1)، 171–197.
معتمدنیا، م. (1395). وجود دیدگاه فلسفی در رمان جنایت و مکافات اثر فیودور داستایفسکی. در مجموعه مقالات کنفرانس بینالمللی بررسی مسائل جاری ادبیات، ترجمه و آموزش و یادگیری زبانها (صص. 30–36). اهواز.
معین، م. (۱۳۸۶). فرهنگنامه. تهران: نوید.
مولوی، ج. (۱۳۷۸). مثنوی معنوی (بر اساس نسخۀ ۶۷۷ هـ.ق)، بهکوشش توفیق سبحانی. تهران: نشر روزنه.
مولوی، ج. (1363). کلیات شمس (دیوان کبیر)، با تصحیحات و حواشی بدیعالزمان فروزانفر. ده جلد. تهران: امیرکبیر.
مولوی، ج. (1380). مثنوی معنوی، مصحح ع. سروش. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
همتی، ر. (۱۳۹۷). احساس شادمانی و عوامل دانشگاهی مؤثر بر آن (مورد مطالعه: دانشجویان دختر دانشگاه اصفهان). فصلنامۀ جامعهشناسی کاربردی، ۲۹(۴)، ۲۱–۳۸.
یحییپور، م. (1384). بررسی مضامین اسلامی در برخی آثار فیودور داستایفسکی و علل گرایش نویسنده به آن. مجلۀ پژوهش ادبیات معاصر جهان، 11(30)، 149-159.
Alavitabar, H., & Mohabbati, M. (2012). The meaning of life from Dostoevsky’s perspective. Journal of Philosophy of Religion Research (Nameh-e Hikmat), 10(1), 125–150. Eysenck, H.J. (1990). Happiness, Fact and Myths, London: Lawrence Erlbaum. Gholami, M. (2018). Mowlana’s theory of happiness in Fihi Ma Fihi. Pazhuhesh-hā-ye Adab-e Erfani, 12(1), 89–108. Chamberlin, W. H. (1948). Dostoevsky: Prophet and psychologist. The Russian Review, 7(2), 34–40. Wiley. http://www.jstor.org/stable/125517 Farshadan, S. M., Ismaili, M., Borjali, A. (2023). Development of "Shadjani" Model Based on Rumi's Perspective, Journal of Culture of Counseling and Psychotherapy, 14(55), 1-31. Fordyce, M. W. (1988). A review of research on happiness measures: A sixty-second index of happiness and mental health. Social Indicators Research, 20, 355–381. Hemati, R. (2018). Happiness and academic factors affecting it (Case study: Female students of the University of Isfahan). Applied Sociology Quarterly, 29(4), 21–38. Hosseini, A., Mirani, A., & Mir, M. A. (2020). The relationship between religion and morality in Fyodor Dostoevsky’s novel “The Brothers Karamazov”. Jostarnama: Comparative Literature (Persian–English), 4(12), 98–114. Ibn Sina, A. H. ibn ‘Abd Allah. (1996). Al-Ishārāt wa al-Tanbīhāt. Qom: Daftar Nashr al-Ketab. Khalilova, D. J. (2019). The concept of literary psychologism in the works of F. Dostoyevsky. European Journal of Literature and Linguistics, 2, 39–42. (In Russ.) Karami, A. (2016). A psychological study of happiness in Rumi’s Masnavi. The First International Conference on Literature and Linguistics. Mawlānā Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī. (1999). Masnavi-ye Ma‘navi (based on the 677 A.H. manuscript), edited by Tofiq Subhani. Tehran: Rozaneh Publishing. Molavi, J. (1985). Kolliyāt-e Shams (Divān-e Kabir) (B. al-Zaman Foruzanfar, Ed.). Tehran: Amir Kabir. Molavi, J. (2001). Masnavi-ye Maʿnavi (A. Soroush, Ed.). Tehran: Elmi va Farhangi Publications. Мазель, Р. (2013). Сцены счастья в романах Достоевского. Журнальный клуб Интелрос. Проблемы исторической поэтики, (11), 165–179. (In Russ.) Moein, M. (2007). Farhang-nameh (Persian dictionary). Tehran: Navid. Mohabbati, M., & Alizamani, A. A. (2012). Suffering, faith, and meaning from Dostoevsky’s perspective. Journal of Islamic Philosophy and Theology, 45(1), 171–197. Motamednia, M. (2016). The philosophical viewpoint in Fyodor Dostoevsky’s novel “Crime and Punishment”. In Proceedings of the International Conference on Current Issues in
Literature, Translation, and Language Teaching and Learning (pp. 30–36). Ahvaz, Iran. Ng, Y.-K. (2022). What is happiness? Why is happiness important? In Happiness—Concept, measurement and promotion (Chap. 1). https://doi.org/10.1007/978-981-33-4972-8_1 Partovinejad Foumami, M., Shadmanaman, M. R., & Nikooei, A. (2021). A comparative study of pleasure and happiness from the viewpoints of Ibn Sina, Molavi, and Hafez. Dehkhoda: Journal of Interpretation and Analysis of Persian Language and Literature Texts, 13(49), 177–195. Ross, D. (1995). Aristotle (6th ed.). London: Routledge. Sadrzadeh, M. (2004). The philosophy of freedom in Dostoevsky’s late works. Journal of Contemporary World Literature (Pazhuhesh-e Zabanhaye Khareji), 9(16), pp. 17-36. Schimmel, A. (2010). Man bādam va to ātash (F. Badraei, Trans.; 3rd ed.). Tehran: Tus.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 73 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 22 |
||